ارتباط با ما
تبلیغات


جمعه ۲۴ مرداد ۱۳۹۳ | ۱۳:۰۲ ب.ظ
مشروعیت حمله ایران به اسرائیل از منظر حقوق بین الملل
محمد میثم نداف پور
هر چند تفسیر رژیم صهیونیستی از مفهوم «دفاع ذاتی از خود» مخالف حقوق بین الملل است، اما میتواند مشروعیت حمله ایران به اسرائیل را نشان دهد، حتی بعد از آتش‌بس!

کافه حقوق؛ محمد میثم نداف پور – جنگ اخیر رژیم صهیونیستی در مقابل مردم فلسطین، خود موجد یک بحث جدید دیگری در حوزه حقوق بین الملل خواهد شد. موضوعی که اولین بار نیست که به دلیل ماهیت رژیم صهیونیستی اتفاق می‏افتد و به دلیل روابط پیچیده سران صهیونیست با سازمان ملل متحد، در هیچ یک از آن ها، مورد واکنش جدی خاصتا از سوی شورای امنیت نبوده است. اتفاقات شکل گیری نامشروع اسراییل، حملات مختلف رژیم صهیونیستی در جنگ با اعراب و در انتفاضه های مختلف مردم فلسطین، اشغال خاک کشورهای همسایه مانند لبنان و سوریه و اردن، جنگ ۲۰۰۶ مردم غزه، شهرک سازی و ایجاد دیوار حایل، همگی نمونه هایی از رفتار این دولت نامشروع است که به دلیل عدم واکنش سازمان ملل و شورای امنیت، رفتارهای مجرمانه بیشتر و شدیدتر در کیفیت و کمیت رخ داده است.

هر گونه رفتار دولت ها، هر چند که استدلال مشروع داشته باشد، نمیتواند ناقض حقوق بین الملل و بشر شود. دیوان بین المللی دادگستری، در خصوص اقدام آمریکا نسبت به حمله به سکوهای نفتی ایران بر اساس قید «حفاظت از منافع اساسی امنیتی» مندرج در ماده ۱۰ معاهده ۱۹۵۵ مودت ایران و آمریکا اشاره داشته است: «هر گونه اقدام در این خصوص، ضروری است که در قالب حقوق بین الملل انجام پذیرد و این اقدامات نمیتوانند شامل اقدامات ناقض قواعد حقوق بین المللی باشد.»

10530730_942615949083719_2342945937262299822_n

رژیم اسراییل با استناد به ماده ۵۱ منشور ملل متحد و قطعنامه‏های ۱۳۶۸ و ۱۳۷۳ شورای امنیت در سپتامبر ۲۰۰۱ که متعاقب حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ بود، مدعی اعمال «حق ذاتی» دفاع از خود در برابر حملات فلسطینیان از طریق ساخت دیوار حایل بود. شبیه چنین استدلالی را در جنگ غزه در سال ۲۰۰۶ مطرح کرد. مهم ترین استدلال آن ها بحث دفاع از خود یا دفاع مشروع در حقوق بین الملل است.

جالب است که این استدلال نیز از سوی ایالات متحده در حمله به عراق بدون طرح در شورای امنیت عنوان شد و موجب یک نسل کشی و جنایت دیگر در استفاده از زور بود. چرا که بر اساس منشور ملل متحد، توسل به زور ممنوع است. تنها دو مورد استثنای بر این اصل است. یکی مصوبه شورای امنیت که آخرین نمونه آن در قضیه لیبی رخ داد و دوم بحث دفاع از خود است.

آمریکا و اسراییل، هر دو با استدلال دفاع از خود اقدام به حمله کردند و این خود تفسیر موسعی از این عنوان است. در حالی که شروط مختلفی ماند تناسب حمله و دفاع و یا تقدم حمله بر دفاع، در موضوع دفاع از خود مطرح است که باید محقق شود. طبیعتا در این چنین مصادیق مثل جنگ ۲۰۱۴ غزه، چنین شروطی محقق نشده است و بر خلاف دکترین غالب حقوقی و آرای دیوان های بین المللی، مدعی دفاع از خود میشوند. بر اساس استدلالات موجود از سوی رژیم صهیونیستی، عمل خود را ناشی از اصطلاح «دفاع ذاتی از خود» موجود در ماده ۵۱ ۱منشور ملل متحد تعریف میکنند.

دیوان بین المللی دادگستری در موضوع مربوط به ساخت دیوار حایل، هیچ ادعایی را در خصوص وقوع حمله مسلحانه قابل انتساب به یک دولت خارجی که علیه این رژیم واقع شده باشد، نپذیرفته است. بر همین اساس، دیوان به این نتیجه رسید که ماده ۵۱ منشور ارتباطی به این قضیه ندارد. ماده ۵۱ منشور ملل متحد، متضمن استثنای دفاع مشروع نسبت به ممنوعیت جامع مقرر در بند ۴ ماده ۲ منشور مربوط به منع توسل به زور است که تنها در صورت وقوع حمله مسلحانه علیه یکی از دول عضو یا وقوع حملات تروریستی و یا مصوبه شورای امنیت قابل استناد است.

از طرفی دیگر، موضوع مهم دیگری که مربوط به استدلال رژیم صهیونیستی وجود دارد، مبحث مربوط به «تفسیر به ضرر خود مفسر» است. چنان چه در حقوق معاهدات بین المللی، یکی از آثار بیانیه تفسیری دولت ها در دکترین حقوق بین الملل، این است که تفسیر به ضرر خود آن دولت نیز قابل استناد است. به عبارت ساده تر، یک دولت زمانی که تفسیر خاصی را از یک متن کنوانسیون یا معاهده دارد، دیگر دولت ها میتوانند بر اساس همان تفسیر دولت مفسر، برای او مسوولیت قایل شوند.

این موضوع را میتوان از آثار قواعد مربوط به ماده ۳۱ کنوانسیون معاهدات ۱۹۶۹ وین برشمرد. از این مناط نیز میتوان در حقوق غیرمعاهدات هم استفاده کرد. هر چند که این حکم از قواعد منطقی حقوق عام نیز مطرح میشود و میتوان احکام شبیه آن را در اصول فقه اسلامی و حقوق در مبحث «اقرار به خود» نیز جستجو کرد.

بر همین اساس، هر چند که عنوان شد تفسیر رژیم صهیونیستی از مفهوم «دفاع ذاتی از خود» مخالف گفتمان غالب حقوق بین الملل است، اما میتوان از این تفسیر به ضرر خود این رژیم استفاده کرد. بدین شکل که ۸۰ عدد کلاهک هسته ای رژیم صهیونیستی کاربردی غیر از استفاده نظامی و تسلیحاتی ندارد و طبعا دولت متخاصم و دشمن این رژیم جعلی هدف ۸۰ کلاهک هسته ای این رژیم خواهد بود. بنا بر ادعای دولتمردان اسراییل، ایران، حزب الله، حماس، مقاومت و کشورهایی که حول محور مقاومت محسوب میشوند، مورد تهدید اسراییل خواهند بود.

بر اساس تفسیر خاص رژیم صهیونیستی از مفهوم «دفاع ذاتی از خود» قطعا میتوان مشروعیت چنین حقی را به کشورهای مقاومت از جمله ایران و جهان اسلام داد که در هر زمانی خصوصا پس از آتش بس نهایی جنگ غزه که نیروهای اسراییلی مستهلک شده اند، به اسراییل حمله کنند و حداقل تاسیسات تسلیحاتی دشمن را منهدم کنند.

—————————————————-

۱ – ماده ۵۱ منشور ملل متحد بیان میدارد: «در صورت وقوع جمله مسلحانه علیه یک عضو ملل متحد تا زمانیکه شورای امنیت اقدام لازم برا ی حفظ صلح و امنیت بین‌المللی را به عمل آورد هیچیک از مقررات این منشور به حق ذاتی دفاع از خود خواه فردی یا دسته جمعی لطمه‌ای وارد نخواهد کرد. اعضاء باید اقداماتی را که در اعمال این حق دفاع از خود به عمل می‌آورند فوراً به شورای امنیت گزارش دهند. این اقدامات به هیچ وجه در اختیار و مسئولیتی که شورای امنیت بر طبق این منشور دارد و به موجب آن برای حفظ و اعاده صلح و امنیت بین‌المللی و در هر موقع که ضروری تشخیص دهد اقدام لازم به عمل خواهد آورد تاثیری نخواهد داشت.


آخرین مطالب
مشترک خبرنامه شوید