ارتباط با ما
تبلیغات


سه شنبه ۴ شهریور ۱۳۹۳ | ۲۳:۴۵ ب.ظ
آموزش حقوق شهروندی
حریم خصوصی در فضای مجازی
قانون جرایم رایانه ای هتک حیثیت و نشر اکاذیب را جرم دانسته و هتک در زمانی به کار می رود که شخصی به اموال یا آبروی دیگری صدمه وارد و آن را جریحه دار کند .

کافه حقوق – مسعود درودیان: در گذشته، دادگاه ها با مجرمانی روبرو می شدند که از تصاویر خانوادگی افراد استفاده کرده و قربانیان، هیچ اطلاعی از این سرقت نداشتند و به محض رویت عکس خودشان جا میخوردند و سریعا به مراجع قضایی شکایت میکردند. ولی متاسفانه این روز ها شاهد ماجرای دیگری هستیم؛ اینکه افراد در فضاهای مجازی بدون هیچ حریمی عکس ها و فیلم های خود را آگاهانه به انظار مخاطبین میگذارند. شناخت حریم خصوصی میتواند کمک شایانی در حفظ حقوق شهروندی آن ها باشد.

نرم افزار های مجازی به صورت رایگان در اختیار شهروندان قرارگرفته اند و با سیاست های خاصی به دنبال دریافت اطلاعات شخصی افراد می باشد. به طور مثال کاربر را در فضایی قرار میدهد که از تمام اتفاقات روزانه اش مطلب و عکسی به اشتراک بگذارد. یعنی صفحه کاربر، مجموعه ای از اطلاعات شخصی و روحیات اوست. این اطلاعات را کاربر به راحتی در خدمت افراد ناشناس و سارقانی که نیت سو استفاده دارند، قرار میدهد.

حریم خصوصی فضای مجازی

تعریف حقوقی حریم خصوصی

تعاریف مختلفی از حریم شخصی در قانون و عرف جامعه وجود دارد. حریم خصوصی یا شخصی از جمله حقوقی به شمار میرود که لازم است تمامی انسان ھا در ھر کشوری با آن آشنا باشند. زیرا با آگاھی از حریم خصوصی،حقوق شھروندی رعایت خواھد شد. ضمن اینکه دولت ھا نیز در این زمینه تکلیف عمده ای بر عھده دارند. ازجمله تکالیف دولت ھا و نظام ھای حقوقی، به روز کردن قوانینی است که در حوزه حریم شخصی شھروندان وضع شده اند. مواردی از جمله پرھیز از شنود مکالمات تلفنی یا تأمین امنیت فضای مجازی ھمگی جزو مصادیق حریم خصوصی شھروندان هستند و قانونگذار مکلف است نظام حقوقی ویژه ای را درباره آن ھا تدوین نماید.

گرچه در شناسایی مصداق‌های تحت شمول نقض حق خلوت وحریم خصوصی اختلاف نظر وجود دارد، اما ۴ مصداق قابل ذکر است:

     ۱- ورود بدون اجازه و غیرقانونی به خلوت و حریم خصوصی دیگری مانند بازرسی و تفتیش جیب و کیف افراد

     ۲- تصاحب و استفاده از اسم، القاب و عناوین و اعتبار دیگری

     ۳- انتشار اسرار و وقایع خصوصی افراد مانند روابط زناشویی، امور پزشکی، نامه‌های شخصی، خصوصیت و ویژگی‌ها و عادات شخصی

     ۴- انتشار و افشای اطلاعات نادرست و انتساب آنها به یک شخص مانند نشر اکاذیب و افترا.

قطعنامه کنگره بین‌المللی حقوق‌دانان مصادیق تعرض به حق خلوت را چنین بیان نموده است:

     ۱- مداخله در زندگی داخلی و خانوادگی فرد

     ۲- تـعـرض بـه تـمـامـیـت جـسـمـانی و روانی و ایجاد محدودیت‌های اخلاقی و معنوی

     ۳- تعرض به حیثیت، شرافت و شهرت فرد

     ۴- تفسیر مضر و نابجا از گفته‌ها و اعمال شخص

     ۵- افـشــای امـور نـاراحـت‌کـنـنـده مـربـوط بـه زنـدگـی خصوصی فرد

     ۶- استفاده از اسم، هویت و عکس دیگری برای مقاصد تجاری و تبلیغاتی  ‌

     ۷- تـحــت نـظــر قـراردادن یـا تـوقـیـف شخص و یا جاسوسی کردن درباره او

     ۸- بازرسی مکاتبات دیگری

     ۹- سوءاستفاده از مکاتبات کتبی یا شفاهی او

     ۱۰- افشای اطلاعاتی که از کسی در نتیجه ارتباط حرفه‌ای گرفته یا داده شده است؛ خلاف قاعده حفظ اسرار شغلی و حرفه‌ای.

اصل احترام به حق خلوت مانند هر اصل حقوقی دیگری در برخی موارد استثناپذیر است. در اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، حفظ امنیت ملی، نظم عمومی، سلامت و اخلاق عمومی، حقوق و آزادی‌های دیگران، خطوط قرمز حق خلوت ذکر شده‌اند.

حق خلوت در حقوق اسلام

دین مبین اسلام برای حیثیت، کرامت و شخصیت انسان و همچنین حفظ اسرار مردم، ممنوعیت ورود به منزل و خلوت اشخاص و منع تجسس در امور دیگران، جایگاه ویژه‌ای قائل شده است. خداوند متعال در آیات ۲۷ و ۲۸ سوره «نور» یکی از مصادیق حق خلوت را مصونیت مسکن برشمرده است و در آیه ۱۲ سوره «حجرات» در مقام بیان یکی از مصداق‌های حق خلوت، منع تجسس و تفتیش در اسرار و امور دیگران را گوشزد می‌نماید. رسول اکرم(ص) نیز تمامی افراد را از تتبع و تجسس در اسرار دیگران نهی نموده است و چنین می‌فرماید: «اگر تو دنبال تجسس و تفتیش در اسرار دیگران باشی، ‌آنان را فاسد کرده‌ای یا نزدیک است که آنان را فاسد کنی.»

امام خمینی (ره) میفرمایند: «هیچ کس حق ندارد به خانه یا مغازه و یا محل کار شخصی کسی بدون اذن صاحب آن ها وارد شود یا کسی را جلب کند یا به نام کشف جرم یا ارتکاب گناه تعقیب و مراقبت نماید و یا نسبت به فردی اهانت نموده و اعمال غیر انسانی – اسلامی مرتکب شود، یا به تلفن یا نوار ضبط صوت دیگری به نام کشف جرم یا کشف مرکز گناه گوش کند و یا برای کشف گناه و جرم هر چند گناه بزرگ باشد، شنود بگذارد و یا دنبال اسرار مردم باشد و تجسس از گناهان غیر نماید یا اسراری که از غیر به او رسیده ولو برای یک نفر فاش کند. تمام این ها جرم و گناه است و بعضی از آن ها چون اشاعه فحشا و گناهان از کبائر بسیار بزرگ است و مرتکبین هر یک از امور فوق مجرم و مستحق تعزیر شرعی هستند و بعضی از آن ها موجب حد شرعی می باشد

شهروندان چه باید بدانند

همانطور که در مقدمه اشاره کردیم با توجه به توسعه وسایل ارتباط جمعی ، استفاده از نرم افزارهای اجتماعی یا هر طریقی که با بخش عمده ای از مخاطبان ناشناس مرتبط می کند، موجب سوء استفاده عده ای از اطلاعات شخصی شهروندان می شود.  این اتفاق این روزها برای افراد زیادی از روی انتقام و گاهی نادانی محقق می شود که برای پیگیری و برخورد با آن راهکار قانونی وجود دارد.

قانون جرایم رایانه ای هتک حیثیت و نشر اکاذیب را جرم دانسته و هتک در زمانی به کار می رود که شخصی به اموال یا آبروی دیگری صدمه وارد و آن را جریحه دار کند . نشر اکاذیب هم به معنای منتشر کردن هر چیز دروغی درباره دیگران، حال به صورت عکس، فیلم، صدا و یا نوشته که در آن دروغ به دیگری نسبت داده شود؛ منتها حتما باید در سایت های اینترنتی منتشر شده باشد. به طور کلی وقتی کسی با انتشار فیلم و عکس آبروی دیگری را ببرد، از نظر قانون جرم است. از نظر قانونی فرقی ندارد که این اطلاعات واقعی باشند یا خیر؛ همین که شهروندان را ناراحت کند، جرم واقع شده است.

به عبارت دیگر در این جرم دو دسته اطلاعات داریم:

     اطلاعات واقعی: که در آن فیلم و عکس یا صدا متعلق به شاکی است.

     اطلاعات غیر واقعی: که در آن فیلم و عکس یا صدا متعلق به شاکی نیست و به دروغ به او نسبت داده شده همین که مالی از فرد برده شده است می تواند شکایت کند.

اطلاعات واقعی در چندر صورت در اختیار مجرم قرار می گیرد:

      ۱- خود ما اطلاعات را در اختیارش گذاشته ایم.

     ۲- اطلاعات شخصی ما از سایت های مختلف برداشته شده است. ئر واقع زمانی اتفاق می افتد که شهروندان عکس های شخصی خود را در صفحات اجتماعی به اشتراک می گذارند. به این ترتیب متهم به راحتی می تواند مواردی را که لازم دارد، به دست آورد.

      ۳- اطلاعات دزدیده شده است. این دزدی از طریق هک کردن رایانه شخصی، برداشت از حافظه های شخصی یا از طریق کیف قاپی میسر می شود.

به هر حال به هر کدام از شیوه هایی که نام بردیم، اطلاعات در اختیار مجرم قرار گیرد و سوء استفاده کند، این فرد مجرم شناخته شده و مستحق مجازات است.

مجازات قانونی این مجرمان حبس و جریمه می باشد. البته با توجه به جرمی که انجام داده و نظر قاضی، ممکن است از ۹۱ روز تا ۲ سال حبس شود. جریمه نقدی آن نیز از ۵۰۰ هزار تومان تا ۴ میلیون تومان می باشد. البته در برخی موارد، قاضی هر دو جریمه را در نظر می گیرد. البته این، در شرایطی است که فیلم و عکس منتشر شده را تحریف کند و از روی عمد این جرم را انجام داده باشد.

ماده ۱۶ قانون جرایم رایانه ای یا همان ماده ۷۴۴ قانون تعزیرات در مورد این موضوع پیش بینی شده است. بر اساس این مواد، وقتی جرم صورت می گیرد که تصویر یا فیلم ها به گونه ای باشد که عرفا موجب هتک حیثیت فرد شده باشد. قانون در مورد استفاده فیلم ها و تصاویر خانوادگی و مونتاژ عکس افراد روی تصاویر مستهجن، ساز و کار مجازات مجرم را مشخص کرده یا مجرمی که تصویر خصوصی یا خانوادگی دیگران را بدون رضایت آنها منتشر کرده و آبروی افراد را برده است، از ۹۱ روز تا دو سال حبس مجازات میشود.

تهیه فیلم و عکس از مکان های اختصاصی بانوان و انتشار آنها جرم است و تهیه عکس و فیلم به تنهایی از این مراکز برای مجرم شدن کافی است؛ حتی اگر اقدام به توزیع نشود.

حفظ حریم خصوصی و اخلاق در جامعه، از مولفه های منحصر به فرد حقوق شهروندی اسلامی است که در مورد کوچک ترین هتک حیثیت ها و از میان رفتن پرده های عفت در جامعه، برخورد کیفری و سختی انجام میگیرد و نمونه آن نیز در نظام های غیر دینی به ندرت یافت میشود.

 


  1. سعید   ۱۳۹۳/۰۶/۰۸  

    عالی بود آقای درودیان

آخرین مطالب
مشترک خبرنامه شوید