ارتباط با ما
تبلیغات


شنبه ۲۶ مهر ۱۳۹۳ | ۰۷:۲۵ ق.ظ
پدیده مزاحمت سایبری و فقدان قانون مناسب در ایران
علی ابراهیم نیا
در ایران، قوانینی ناظر به افترا و یا افشای سر وجود دارد ولی بسیار کلی است و یا این دسته از جرایم را پوشش نمی‌دهد. در قانون مبارزه با جرایم رایانه ای صراحتی درباره این جرم وجود ندارد. صرفاً می‌توان موادی ناظر به نشر اکاذیب یا اطلاعات یا انتشار مطالب خصوصی افراد، در قانون مبارزه با جرایم رایانه‌ای سال ۸۸ یافت.

کافه حقوق؛ علی ابراهیم نیا – اصطلاح مزاحمت سایبری اشاره به استفاده از اینترنت یا فناوری موبایل برای تحقیر، تهدید و یا ایراد صدمه به دیگران دارد. البته این مسئله‌ای جدید نیست، اما مدتی است که در فضای الکترونیکی و یا در شبکه‌های اجتماعی مانند فیسبوک، ایمیل و یا اس‌ام‌اس‌های موبایل دیده می‌شود. در آمریکا، عمده ایالات قوانینی در این موضوع وضع کرده‌اند.

اما در این مورد که چرا مزاحمت سایبری از درجه اهمیت بالایی برخوردار است باید گفت که علی‌رغم اینکه در این جرم هیچ تعرض فیزیکی صورت نمی‌گیرد، اما موجب ایراد خسارات و صدمات جدی‌تری نسبت به حالت معمول می‌شود. تحقیر و مزاحمتی که از طریق فضای سایبر و یا شبکه‌های اجتماعی صورت گیرد، می‌تواند به راحتی توسط دوستان، خانواده‌­ها و آشنایان مشاهده شود. در نتیجه آبروریزی و شرمندگی حاصل از آن به مراتب بیشتر از مزاحمت‌ها و خسارت‌های معمول و غیرمجازی است.

البته این مسئله متناسب با میزان استفاده افراد و مردم از فضای مجازی بیشتر می‌شود، بنابراین در کشورهایی هم‌چون آمریکا بیشتر مورد توجه است. این موضوع در ایران نیز رخ می‌دهد اما چندان به آن اهمیت داده نمی‌شود.

مثال بارز این موضوع زمانی است که یک دانش‌آموز، تصویری خصوصی از یکی از همکلاسی­‌هایش را از طریق موبایل و یا اینترنت بین دیگر دوستانش به اشتراک می‌گذارد و در نتیجه نظرات و کامنت‌های آزاردهنده‌ی متنوعی متوجه آن دانش‌آموز قربانی می‌شود و عملاً همه دوستانش او را خواسته و ناخواسته تحقیر می‌کنند.

سوالی که مطرح می‌شود این است که آیا مزاحمت سایبری جرم محسوب می‌شود یا خیر. نکته اینجاست که تاکنون در قوانین داخلی و خارجی به صراحت از این جرم یاد نشده است. اما قانونگذاران نسبت به آمار گسترده و رو به رشد وقایعی که ناشی از مزاحمت‌های اینترنتی و الکترونیکی رخ می‌دهد، بی‌توجه نبوده‌­اند. این وقایع شامل منازعات معمولی و یا حتی خودکشی می‌شوند. در ایالات متحده آمریکا قوانین مربوط به این مسئله جزئی بوده و اعمال آن در دست مقامات و مدیران مدارس است و مجازات آن بیشتر از اینکه کیفری باشد، جنبه مدنی دارد.

در آمریکا، قوانین مربوط به این جرم بیشتر در موارد مهم و جدی اعمال می‌شود، مانند زمانی که این مزاحمت‌ها منجر به خودکشی و عواقب جدی دیگر می‌شود. اخیراً بعضی از ایالت‌ها، قوانینی در رابطه با مزاحمت سایبری یا مزاحمت الکترونیکی وضع کرده‌اند که راهی را برای مبارزه با این جرم فراهم آورده است. قانون فدرال نیز به این سمت میل دارد که مزاحمت سایبری را نه تنها در مدرسه بلکه در دیگر فضاها مورد جرم‌انگاری قرار دهد. مجازاتی که برای جرم مزاحمت اینترنتی تعیین شده است در هر ایالت متفاوت است. این مجازات‌ها شامل خدمات عمومی، تعلیق و حتی زندان می‌باشد. برای مثال در قانون مقابله با مزاحمتهای ناظر به دانش آموزان ایالت آلاباما آمده است که مدارس باید سیاستهای لازم را برای مقابله با مزاحمتهایی مانند انواع مختلف مزاحمتهای الکترونیک، ایجاد کنند و مجازات آن باید متناسب با قوانین فدرال و ایالتی و قوانین تحصیلی و سیاستهای انضباطی مدارس مطابق باشد. در ایالتهای دیگر نیز به انحاء مختلف به این مسئله اشاره شده است. در ایالت میسیسیپی هرگونه اقدام منجر به آسیب یا تحقیر یا تهدید یا فریب که به صورت آنلاین و یا غیر آن صورت گیرد، مجازات زندان خواهد داشت. اما همانطور که مشاهده میشود این قوانین در ایالتهای مختلف دارای سطوح و مجازاتهای مختلف است و نکته دیگر اینجاست که در قوانین فدرال هیچ صراحتی نسبت به این جرم وجود ندارد.

در ایران، قوانینی ناظر به افترا و یا افشای سر وجود دارد ولی بسیار کلی است و یا این دسته از جرایم را پوشش نمیدهد. در قانون مبارزه با جرایم رایانه ای صراحتی درباره این جرم وجود ندارد. صرفاً میتوان موادی ناظر به نشر اکاذیب یا اطلاعات یا انتشار مطالب خصوصی افراد، در قانون مبارزه با جرایم رایانه ای سال ۸۸ یافت.  این مسئله در ایران و در جوامع کوچک هم چون مدارس و دانشگاه‌ها صورت می‌گیرد و از آنجایی که در فضای الکترونیکی صورت می‌پذیرند چندان مورد توجه قرار نمی‌گیرد و تعقیب قانونی برای آن بعید به نظر می‌رسد. یکی از دلایل این امر این است که قانون صریحی در این‌باره موجود نیست.

از این رو به نظر می‌رسد که پرداختن به این مسئله در قانون مبارزه با جرایم رایانه‌ای بسیار ضروری است و جای خالی آن احساس می‌شود.


آخرین مطالب
مشترک خبرنامه شوید