ارتباط با ما
تبلیغات


یکشنبه ۴ آبان ۱۳۹۳ | ۲۲:۲۷ ب.ظ
زندان، مکانی برای تربیت بزهکاران!
چگونه زندان کارایی خود را از دست داده است؟
علی ابراهیم نیا
بسیاری از مسائل اخلاقی و خانوادگی شرم‌آور به عنوان لایه‌های پنهان باقی مانده است. چیزی که در آمریکا و در تحقیقات انجام شده در عموم زندان‌ها مشاهده شده است. یادمان باشد که زندانیان کیفری جزو خطرناک‌ترین و البته بی‌اخلاق‌ترین محبوسین در هر جامعه‌ای می‌باشند و ترکیب آنها با زندانیان حقوقی و یا تازه کار بسیار مشکل‌زاست.

زندانکافه حقوق – علی ابراهیم نیا- زندان به عنوان یکی از مهمترین  مجازات‌های موجود در دنیا مطرح است و جایگزینی به ظاهر مناسب برای بسیاری از مجازات‌های خاص است. برای مثال در کشورهایی که مجازات مرگ و اعدام صورت نمی‌گیرد، بالاترین سطح عقاب، حبس ابد است. در ایران به جای جزای نقدی و یا شلاق، از حبس نیز استفاده می‌شود. عملاً زندان در ادبیات قضایی دنیا کاملاً حیاتی شناخته می‌شود.

اما باید دید که این مجازات تا چه حد توانسته است موجب اصلاح مجرمین و یا آرامش جامعه، شود. در کشورهای اروپایی مانند سوئد زندان به شکل کنونی ما در ایران و یا آمریکا ساخته نشده است بلکه به صورت مکانی آرامش بخش و بسیار زیبا ولی به دور از جامعه بنا شده است. علت آن این است که در آنجا، هدف از زندانی کردن مجرم تنها محروم کردن او از بودن در جامعه است و نه اذیت و آزار و تحقیر او در فضایی کثیف و دور افتاده. این مسأله در آمریکا به نحوی کاملاً برعکس است. مخصوصاً نسبت به افراد جانی. چراکه معمولاً زندان‌های مربوط به افراد خطرناک در دورترین مکان‌ها و با کمترین امکانات رفاهی ساخته می‌شود. در اینکه هر کدام از این دو نحوه حبس، چه میزان توانسته است از وقوع بزه پیشگیری کند بحث است، اما در ایران با وضعیتی متفاوت و خاص روبرو هستیم.

در ایران، سبک ساخت زندان‌ها از روندی خاص پیروی نمی‌کند و برنامه‌ای دقیق برای ساخت آنها و دسته‌بندی مجرمین موجود نبوده است و این خود موجب مخاطرات و معضلاتی شده است. برای شرح بیشتر موضوع به چند نکته اشاره می‌کنم:

اول اینکه زندان و حبس، جزو مجازات‌های پرکاربرد در حقوق کیفری ایران محسوب می‌شوند و عملاً در کنار هر مجازاتی به غیر از موارد خاص، زندان و حبس قرار گرفته است و قاضی متناسب با تشخیص خود می‌تواند مجرم را به هر کدام از گزینه‌های کیفری محکوم کند.

دوم اینکه زندان‌های ایران از تفکیک خاص و دقیقی نسبت به زندانیان تبعیت نمی‌کند و حداکثر میان محبوسین حقوقی و کیفری تفکیک قائل می‌شوند.

سوم اینکه شدت کنترل و نظارت در زندان‌ها، چندان دقیق و شدید نیست و در مواردی امکان آن وجود ندارد.

چهارم اینکه در زندان‌ها، تازه‌کاران در کنار سابقه‌داران قرار می‌گیرند و همه و همه با یکدیگر تعامل دارند.

پنجم اینکه امکان آزادی‌های مشروط و مرخصی‌های موقت برای بسیاری از زندانیان وجود دارد.

ششم اینکه کنترل رفت و آمد برای زندانیان چندان سنگین نیست و مأمورین زندان‌ها عموماً سربازان کم تجربه می‌باشند.

با نگاهی اجمالی به این موارد متوجه می‌شویم که زندان به نوعی به مکانی برای تربیت نیروی زبده بزهکار تبدیل شده است. زیرا مجرمین بدون کنترل و نظارت کافی در کنار افراد با سابقه قرار می‌گیرند و حتی قادر هستند تا با دنیای بیرون از زندان نیز تعامل داشته باشند. همین امر موجب شده است تا زندانیان نه تنها در زندان محدود و اصلاح شوند، بلکه تربیت و تأمین شوند. این مورد نسبت به مجرمین حوزه مواد مخدر بیشتر صدق می‌کند. به جرأت می‌توان گفت که این دسته از مجرمین، زندان را به عنوان خانه دوم و حتی محل کار خود، در نظر می‌گیرند. آنها اقدام به خرید و فروش مواد و کالاهای مجاز و غیر مجاز می‌کنند، روش‌های جدید تبهکاری را می‌آموزند، حتی از طریق کسب درآمد خود در زندان، خانواده خود را تأمین می‌کنند و در عین حال از خواب و خوراک رایگان بهره می‌برند. عملاً زندان مکانی بهتر برای معاش و ادامه حیات آنها و خانواده‌هایشان می‌شود.

این مسائل تنها جنبه‌ای کوچک از معضلات زندان است. بسیاری از مسائل اخلاقی و خانوادگی شرم‌آور به عنوان لایه‌های پنهان باقی مانده است. چیزی که در آمریکا و در تحقیقات انجام شده در عموم زندان‌ها مشاهده شده است. یادمان باشد که زندانیان کیفری جزو خطرناک‌ترین و البته بی‌اخلاق‌ترین محبوسین در هر جامعه‌ای می‌باشند و ترکیب آنها با زندانیان حقوقی و یا تازه کار بسیار مشکل‌زاست.

بنابراین به خوبی مشهود است که باید بازبینی جدیدی در مورد اصل جرم حبس و نحوه اداره زندان و زندانیان و میزان گسترش و اختصاص این مجازات، صورت پذیرد. چراکه که در حال حاضر نه تنها موجب بهبود و آرامش جامعه نمی‌شود بلکه باعث از هم ریختن بسیاری از پیوندهای خانوادگی و شئون انسانی و امنیت اجتماعی می‌شود. به طور خلاصه باید گفت که زندان در ایران نقش به شدت اندکی در اصلاح بزهکاران و در عین حال نقش مؤثری در وخامت وضعیت اخلاقی و حرفه‌ای مجرمین دارد.

از این روست که توصیه می‌شود که تا جای ممکن از استفاده از این مجازات اجتناب شود و یا اینکه نظام و ساختار زندان‌ها تغییر داده شود. توجه مسئولین نظام قضایی به این نکته قطعاً راهگشا خواهد بود.


آخرین مطالب
مشترک خبرنامه شوید