ارتباط با ما
تبلیغات


یکشنبه ۲۷ تیر ۱۳۹۵ | ۰۳:۰۰ ق.ظ
امریکا و تحریم مجدد ایران، این بار به بهانه نقض آزادی‌های مذهبی
گزارش برجام از منظر حقوق بین الملل پس از گذشت یک سال
فاطمه فولادی
مطابق برجام ایالات‌متحده امریکا مکلف است از هرگونه اقدامی که بر روابط اقتصادی با ایران اختلال ایجاد کند، خودداری کند. بنابراین درصورتی‌که تحریم‌های جدیدی بر اساس این مصوبه صورت پذیرد، اگر به هر شکلی در روابط تجاری، اقتصادی ایران اختلال ایجاد نماید ناقض برجام خواهد بود.

گروه بین الملل کافه حقوق: در سال ۱۹۹۸ متنی تحت عنوان «قانون آزادی‌های مذهبی بین‌المللی» در کنگره آمریکا تصویب و با امضای رئیس‌جمهوری وقت این کشور، بیل کلینتون، به قانون تبدیل شد.

هدف از وضع و اجرای این قانون مطابق متن آن، ارتقاء آزادی‌های مذهبی به‌عنوان سیاست خارجی آمریکا و حمایت از افرادی است که به‌واسطه مذهبشان در کشورهای خارجی تحت آزار و اذیت قرارگرفته‌اند.

ماده ۴۰۲ قانون یادشده سازوکار شناسایی کشورهای ناقض آزادی‌های مذهبی را مشخص نموده و ماده ۴۰۵ این قانون اقدامات و مجازات‌های مربوط به این کشورها را برمی‌شمرد. درنهایت این قانون با تشکیل «دفتر نظارت بر شکنجه‌های مذهبی»، زمینه‌های اعمال تحریم علیه کشورهای موجود در فهرست کشورهای متضمن نگرانی‌های خاص را فراهم می‌آورد. [۱]

وزارت خارجه آمریکا، روز ۱۴ آوریل سال جاری تصمیم خود، برای قراردادن نام ایران و چند کشور دیگر در فهرست «کشورهای متضمن نگرانی‌های خاص» به‌موجب «قانون آزادی‌های مذهبی بین‌المللی» را به اطلاع کنگره رساند.

کشورهایی که در اقدام اخیر وزارت خارجه آمریکا در فهرست «کشورهای متضمن نگرانی‌های خاص قرارگرفته‌اند عبارت‌اند از: برمه، چین، اریتره، ایران، کره شمالی، سودان، عربستان سعودی، ترکمنستان، ازبکستان و برای اولین بار، تاجیکستان.

هرچند روز بعد از اعلام اولیه این تصمیم، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا اعلام کرد کشورش به‌موجب یکی از بندهای این قانون عربستان، تاجیکستان و ترکمنستان را از تحریم‌های احتمالی تحت قانون یادشده معاف کرده است: «ما بعد از تشخیص اینکه منافع امنیت ملی آمریکا مستلزم استفاده از این اختیار معافیت است، برای کشورهای عربستان، تاجیکستان و ترکمنستان اجرای اقدامات ریاست‌جمهوری (به‌موجب این قانون) را متوقف کردیم.»

بند فوق‌الذکر به رئیس‌جمهوری آمریکا اختیار می‌دهد که با دو شرط برخی کشورها را از اقدامات تنبیهی مجاز در این مصوبه معاف کند؛ ۱-رئیس‌جمهور انجام این کار را موجب پیشبرد بهتر اهداف بداند، ۲- یا رئیس‌جمهور این امر را در راستای تأمین منافع امنیت ملی آمریکا تشخیص دهد.

اختیار تشخیص تأمین منافع امنیت ملی امریکا توسط ریاست جمهوری و قابلیت حذف نام کشور ناقض آزادی‌های مذهبی بر اساس آن، منجر به نقض روح و محتوای این قانون- که همان ارتقاء آزادی‌های مذهبی و حمایت از افراد تحت آزار و اذیت مذهبی است- خواهد شد و نشان از سیاسی بودن این قانون دارد؛ اگر طبق منافع امنیت ملی امریکا بتوان کشوری را از نقض آزادی‌های مذهبی استثنا کرد، حمایت امریکا از آزادی‌های مذهبی دروغ خواهد بود.

در عمل نیز خارج نمودن نام عربستان از این لیست باوجود شرایط وخیم حقوق بشری و خفقان مذهبی و همین‌طور عدم ذکر نام کشورهایی که رسماً یا علناً سیاست شیعه ستیزانه دارند، همانند بحرین، مصر، مالزی، اندونزی، مؤید این مدعاست.

در رابطه با ذکر نام ایران در این لیست فارغ از پرداختن به ادعای شرایط نگران‌کننده در مورد آزادی‌های مذهبی قیدشده در آن، ذکر چند نکته ضروری است.

رهبر انقلاب اسلامی در رابطه با تحریم‌های ظالمانه هسته‌ای بارها تأکید کرده‌اند که: «تحریم و فشار، ناشی از موضوع هسته‌ای نیست بلکه آن‌ها با هویت مستقل ملت ایران و جمهوری اسلامی، با افق‌های آینده این ملت و نظام و زیر بار حرف زور نرفتن آن‌ها مخالف‌اند…، اگر موضوع هسته هم نبود آن‌ها بهانه دیگری می‌گرفتند، همان‌گونه که اکنون در حین مذاکرات آمریکایی‌ها بهانه حقوق بشر را مطرح می‌کنند…، اگر موضوع حقوق بشر هم حل شود آن‌ها دنبال بهانه دیگری خواهند رفت.»

نکته دیگر آن‌که شاید بتوان این مصوبه را از منظر نقض برنامه جامع اقدام مشترک نیز موردبررسی قرارداد. مطابق با بند ۲۸ برجام «گروه ۱+۵ و ایران متعهد هستند که برجام را با حسن نیت و در فضایی سازنده، بر مبنای احترام متقابل اجرا نمایند و از هرگونه اقدام مغایر با نص، روح و نیت این برجام که اجرای موفقیت‌آمیز آن را مختل سازد، خودداری کنند. مقامات ارشد دولتی در گروه ۱+۵ و ایران تمام تلاش خود را برای اجرای موفقیت‌آمیز این برجام، ازجمله در بیانات عمومی خود، به کار خواهند بست. گروه ۱+۵ کلیه اقدامات لازم را برای لغو تحریم‌ها به نحو مقتضی به عمل خواهند آورد و از تحمیل مقررات آئین‌نامه‌ای استثنائی یا تبعیض‌آمیز و الزامات شکلی به‌جای تحریم‌ها و اقدامات محدودیت ساز تحت پوشش این برجام، خودداری می‌ورزند.»[۲]

همچنین به‌تصریح بند ۲۹ برجام «اتحادیه اروپایی و دولت‌های عضو و همچنین ایالات‌متحده امریکا، منطبق با قوانین خود، از هرگونه سیاست باهدف خاص تأثیرگذاری خصمانه و مستقیم بر عادی‌سازی تجارت و روابط اقتصادی با ایران، در تعارض با تعهداتشان مبنی بر عدم اخلال در اجرای موفقیت‌آمیز برجام خودداری خواهند کرد.»

لذا مطابق برجام: ایالات‌متحده امریکا مکلف است از هرگونه اقدامی که بر روابط اقتصادی با ایران اختلال ایجاد کند، خودداری کند. بنابراین درصورتی‌که تحریم‌های جدیدی بر اساس این مصوبه صورت پذیرد، اگر به هر شکلی در روابط تجاری، اقتصادی ایران اختلال ایجاد نماید ناقض برجام خواهد بود.

رهبر معظم انقلاب در نامه خود به رئیس‌جمهور، درباره الزامات اجرای برجام نیز این موضوع را مورد تأکید قراردادند: «در سراسر دوره هشت‌ساله (برجام)، وضع هرگونه تحریم در هر سطح و به هر بهانه‌ای (ازجمله بهانه‌های تکراری و خودساخته تروریسم و حقوق بشر) توسط هر یک از کشورهای طرف مذاکرات، نقض برجام محسوب خواهد شد و دولت موظف است طبق بند ۳ مصوبه مجلس، اقدام‌های لازم را انجام دهد و فعالیت‌های برجام را متوقف کند.»[۳]

مجلس شورای اسلامی دربند (۳) قانون اقدام متناسب و متقابل دولت جمهوری اسلامی ایران مصوب ۲۱/۷/۱۳۹۴ در اجرای برجام تأکید کرده بود: «دولت موظف است هرگونه عدم پایبندی طرف مقابل درزمینه لغو مؤثر تحریم‌ها یا بازگرداندن تحریم‌های لغو شده و یا وضع تحریم تحت هر عنوان دیگر را به‌دقت رصد کند و اقدامات متقابل در جهت احقاق حقوق ملت ایران انجام دهد و همکاری داوطلبانه را متوقف نمایند.»

همان‌گونه که مشاهده می‌شود در مصوبه مجلس نیز وضع تحریم جدید تحت هر عنوان جدید -همانند ادعای نقض آزادی‌های مذهبی- موجب اقدامات متقابل خواهد شد.

سخن آخر آن‌که قراردادن نام ایران در لیست کشورهای ناقض آزادی‌های مذهبی و تصمیم به وضع تحریم‌های جدید علیه ایران بار دیگر و بیش‌ازپیش غیرقابل‌اعتماد بودن امریکا برای روابط دوجانبه را اثبات می‌نماید.

[۱] International Religious Freedom Act Of 1998.

[۲] Iran Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA)

[۳]  نامه رهبر انقلاب به رئیس‌جمهور درباره الزامات اجرای برجام، ۲۹/۷/۱۳۹۴٫

 


آخرین مطالب
مشترک خبرنامه شوید