ارتباط با ما
تبلیغات


شنبه ۲۰ شهریور ۱۳۹۵ | ۱۱:۱۰ ق.ظ
به مناسبت سالگرد شهادت مهاجران الی الله در فاجعه منا:
مهاجری از جنس حق و عدالت/ معرفی مهاجر الی الله دکتر قربان نیا و کتاب در جستجوی حق و عدالت
محمدحسین میرحسینی
فاجعه منا جدا از پیامدهای گوناگونی همچون بی‌کفایتی آل سعود، لزوم هم‌فکری کشورهای مسلمان در مورد مدیریت شهرهای مکه و مدینه و مناسک حج برای جامعه حقوقی، خبر دردناک و ناباورانه به همراه داشت؛ دکتر قربان‌نیا استاد دانشگاه مفید به‌سوی معبود خویش هجرت کرد. خبری که به‌سرعت در میان اساتید و جامعه حقوقی دهان‌به‌دهان چرخید. این ضایعه ناگوار بهانه‌ای شد تا به مروری کوتاه از سابقه این استاد بزرگوار که از اعضای مجمع عالی بسیج حقوقدانان نیز بودند، پرداخته و یکی از آثار متأخر ایشان به نام در جستجوی حق و عدالت را معرفی کنیم.

کافه حقوق: فاجعه منا جدا از پیامدهای گوناگونی همچون بی‌کفایتی آل سعود، لزوم هم‌فکری کشورهای مسلمان در مورد مدیریت شهرهای مکه و مدینه و مناسک حج برای جامعه حقوقی، خبر دردناک و ناباورانه به همراه داشت؛ دکتر قربان‌نیا استاد دانشگاه مفید به‌سوی معبود خویش هجرت کرد. خبری که به‌سرعت در میان اساتید و جامعه حقوقی دهان‌به‌دهان چرخید. این ضایعه ناگوار بهانه‌ای شد تا به مروری کوتاه از سابقه این استاد بزرگوار که از اعضای مجمع عالی بسیج حقوقدانان نیز بودند، پرداخته و یکی از آثار متأخر ایشان به نام در جستجوی حق و عدالت را معرفی کنیم.

قربانی نیادکتر ناصر قربان‌نیا در اولین روز از اولین ماه سال ۱۳۴۳ در رودسر چشم به جهان گشود. وی دیپلم تجربی را در این شهر گرفت و سپس برای تحصیل علوم دینی در سال ۱۳۶۲ وارد قم شد. در کنار تحصیل در حوزه علمیه قم سال ۱۳۶۸ در رشته فلسفه دانشگاه تهران پذیرفته شد. در ادامه راه، سال ۱۳۷۰ در رشته حقوق دانشگاه مفید شروع به تحصیل نمود. مقطع کارشناسی ارشد حقوق بین‌الملل در دانشگاه مفید را با دفاع از پایان‌نامه خود با موضوع جایگاه اخلاق در حقوق بین‌الملل و با نمره ۲۰ در سال ۱۳۷۶ به پایان رسانید. وی سال ۱۳۸۰ در مقطع دکتری گرایش حقوق بین‌الملل دانشگاه تهران پذیرفته و با گرفتن نمره عالی، از رساله خود با عنوان نسبت میان حقوق بشر و حقوق بشردوستانه دفاع کرد. ایشان درزمینه تحصیل علوم دینی نیز فعال و پرتلاش ظاهر شدند به‌نحوی‌که  کسب رتبه اول در پایه ششم حوزه علمیه قم با معدل عالی، رتبه دوم در پایه هفتم، رتبه اول در پایه هشتم و نهم در امتحان هم‌زمان از نتایج تحصیل ایشان در حوزه علمیه بود.

این دانشیار و عضو هیئت‌علمی دانشگاه مفید، در کنار تلاش‌های علمی درزمینه اجرایی نیز فعالیت داشتند. مدیر گروه حقوق دانشگاه مفید و معاون پژوهشی این دانشگاه ازجمله سوابق اجرایی می‌باشد که در کارنامه ایشان دیده می‌شود. تألیف نزدیک به ده کتاب، انتخاب کتاب اخلاق و حقوق بین‌الملل ایشان به‌عنوان رتبه اول در جشنواره کتاب سال ۷۹، تألیف بیش از پنجاه مقاله و چاپ آن در مجلات معتبر علمی به زبان‌های فارسی عربی و انگلیسی، کسب عنوان پژوهشگر برتر کشوری، استانی و دانشگاهی در سال‌های متوالی ۸۱، ۸۲، ۸۳، شرکت در بیش از صد رساله کارشناسی ارشد به‌عنوان استاد راهنما، مشاور و یا داور و نیز انتخاب کتاب «عدالت حقوقی» به‌عنوان رتبه دوم در جشنواره کتاب سال ۸۲ تنها بخشی از افتخارات و دستاوردهای علمی این استاد فقید حوزه و دانشگاه است.

نکته اساسی و مهمی که در مورد ایشان می‌توان به آن اشاره کرد اخلاق و برخورد اسلامی و بزرگوارانه‌ای می‌باشد که ایشان علاوه بر دانش و مقام استادی با دانشجویان و همکاران خود داشته‌اند. دکتر اسماعیلی، عضو حقوقدان شورای نگهبان به مناسبت درگذشت دکتر قربان‌نیا در یادداشتی در شبکه‌های اجتماعی آورده است: «قربان نیا استاد برجسته حقوق و دانش و منش آموخته موفق حوزه بود؛ اما مهم‌تر از این‌ها تجسم اخلاق و کرامت انسانی بود. هر وقت یاد او می‌افتادم بلافاصله مفهوم تواضع و متانت و فرزانگی در ذهنم نقش می‌بست. امیدوارم مرا در قیامت هم از مهربانی و باوفایی‌اش بی‌نصیب نگذارد.» این نکته‌ای است که به کرار توسط دانشجویان و دانش‌آموختگان دانشگاه مفید و به‌طورکلی تمام کسانی که با این استاد بزرگوار در ارتباط بوده‌اند، مورداشاره قرار گرفته است.

همچنین حجت‌الاسلام شجاعی از اساتید دانشگاه مفید نیز در یادداشتی در مورد ارادت دکتر قربان‌نیا نسبت به مقام معظم رهبری می‌نویسد: «نسبت به رهبری غیرت داشت، می‌گفت “در هیچ جمعی اجازه نمی‌دهم نام رهبری در حضور من بدون پیشوند، به کار برود و همه این را می‌دانند”» و در ادامه می‌نویسد: «قبل از رسیدن به ساختمان دانشگاه و در محوطه سرسبز و حیاط آن، گنبد و بارگاه حرم مطهر فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها خودنمایی می‌کرد، بارها دیده بودم که هنگام رفتن به ساختمان‌های دانشگاه، قبل از هر کاری به سمت آن نور لایزال می‌چرخید، دست به سینه می‌گذاشت و با تمام وجود عرض ارادت و ادب می‌کرد به بانوی شهر قم.»

یکی از آخرین کتاب‌هایی که توسط ایشان تألیف شده است، کتاب در جستجوی حق و عدالت می‌باشد. ایشان در مقدمه کتاب آورده است: «حق، اخلاق و عدالت سه مفهوم به‌هم‌پیوسته و ناگسستنی‌اند. بر ذی‌حق بودن انسان وجدان اخلاقی او گواهی می‌دهد. عدالت اصلی مهم از اصول اخلاق است که از مجرای حق و حقیقت به دست می‌آید. حقیقت که یکی از مهم‌ترین ارزش‌های معرفتی است لازمه رسیدن یک نظام حقوقی به عدالت است. البته این بدان معنا نیست ک برای رسیدن به حقیقت می‌توان عدالت را به قربانگاه برد، بلکه حقیقت نیز باید از رهگذر عدالت به دست آید. بدون تأمین حق‌های همه‌جانبه انسان‌ها نیز عدالت جامه تحقق به تن نمی‌کند. نه‌تنها حق داشتن بااخلاق پیوند لاینقطع دارد، بلکه حق بودن نیز در عالم اخلاق معنا می‌یابد.» ایشان در ادامه می‌نویسد: «عدالت که آرمان مطلوب انسان‌هاست و حسن عقلی و ذاتی دارد، هم مبنای قواعد حقوقی است و هم هدف علم حقوق. حاکمیت در مقام وضع، تفسیر، قضا و اجرای قانون هم باید حق انسان‌ها را مطمح نظر قرار دهد و هم ارزش‌های اخلاقی بنیادین حاکم در جامعه.» درواقع مؤلف قائل به ارتباط تنگاتنگ میان سه مفهوم حق، اخلاق و عدالت می‌باشد و معتقد است که برای توجه به هر یک، باید مفاهیم دیگر را نیز مدنظر قرار داد. نمی‌توان حقی را وضع یا اجرا کرد که غیراخلاقی باشد و یا عدالت را زیر سؤال ببرد و به همین شکل در مورد مفاهیم دیگر. درواقع ایشان معتقد بودند که باید بستری شکل گیرد تا تمامی این مفاهیم در کنار هم در نظر گرفته شوند زیرا هر یک در تحقق دیگری نقشی اساسی دارد.

در فصل اول کتاب در مورد حق، عدالت و اخلاق و یا به زبان دیگر فلسفه حقوق بحث شده است. در فصل میانی سیری در باب مسائل حقوق بشر صورت گرفته و درنهایت در فصل سوم به بایدها و نبایدهایی در حقوق بین‌الملل پرداخته‌شده و در مورد بعضی از قواعد حقوقی بحث و در مورد ارزیابی درستی یا نادرستی و حق یا ناحق بودن آن‌ها سخن رانده شده است. کتاب در جستجوی حق و عدالت توسط انتشارات مجد به زیور طبع آراسته شده است.

در آخر بر خود فرض می‌دانیم که این ضایعه دردناک را خدمت خانواده محترم استاد، تمامی همکاران و شاگردان ایشان و تمامی حقوقدانان بسیجی تسلیت عرض نموده و از درگاه خداوند باری‌تعالی برای آن مرحوم طلب غفران و آرامش و برای خانواده و بازماندگان صبر جمیل و اجر جزیل خواستاریم. باشد که راه این استاد گرامی پر رهرو باد.


آخرین مطالب
مشترک خبرنامه شوید