ارتباط با ما
تبلیغات


چهارشنبه ۷ مهر ۱۳۹۵ | ۱۳:۳۹ ب.ظ
به مناسبت هفته دفاع مقدس:
مقایسه تطبیقی برجام و قطعنامه ۵۹۸
حمید نظریان
تجربه جمهوری اسلامی ایران در عرصه مواجه حقوقی- سیاسی با کشورهای غربی و سازمان های بین المللی آکنده از بدعهدی ها و کارشکنی ها از سوی طرف خارجی است. به طوری که در دو مورد قطعنامه ۵۹۸ و برجام این موضوع را به خوبی می توان مشاهده نمود.

گروه بین الملل کافه حقوق: بررسی وقایع گوناگون سیاسی و اجتماعی در سال های پس از انقلاب اسلامی حاوی نکات درس آموز زیادی است. این نکته زمانی قابل توجه هست که موارد مشابه فراوانی را در تاریخ معاصر می توان یافت که در شرایطی یکسان، اتفاقات مشابهی در عرصه سیاسی کشور رخ می دهد که آگاهی از موارد تاریخی قبلی، راهنمایی های بسیار خوبی برای تصمیم گیری در عرصه های کلان کشور ایجاد می نماید. از جمله این موارد می توان به پذیرش قطعنامه ۵۹۸ در سال ۱۳۶۷ و انعقاد توافقنامه موسوم به برجام در سال ۱۳۹۴ به عنوان دو مورد مشابه تاریخی در عرصه سیاست خارجی و تعامل با کشورهای غربی اشاره کرد.

تجربه جمهوری اسلامی ایران در عرصه مواجه حقوقی- سیاسی با کشورهای غربی و سازمان های بین المللی آکنده از بدعهدی ها و کارشکنی ها از سوی طرف خارجی است. به طوری که در دو مورد قطعنامه ۵۹۸ و برجام این موضوع را به خوبی می توان مشاهده نمود.

368473_669-custom

سازمان ملل متحد، به ویژه شورای امنیت، پس از حمله عراق به کویت، سریعا آن را محکوم کرد، و به اتخاذ مواضع بسیار شدید و کم سابقه علیه آن پرداخت، و سرانجام، اعضای خود را به وحدت رویه در اجرای مصوباتش در خاتمه بخشیدن به تجاوز عراق به کویت، وادار کرد، اما درباره جنگ عراق علیه ایران، سازمان ملل متحد، نه تجاوز عراق به ایران را تشخیص داد، و نه سعی در احراز آن نمود، و نه آن را محکوم ساخت. بلکه شورای امنیت در بند ششم قطعنامه ۵۹۸ مسئله تعیین دولت شروع کننده جنگ را بر عهده دبیر کل سازمان ملل قرار داد تا به کمک یک گروه حقیقت یاب به تعیین این موضوع بپردازد. دبیر کل سازمان ملل نیز با همکاری یک گروه حقیقت یاب به ریاست کشور بلژیک، در نهایت در سال ۱۳۷۰ دولت عراق را به عنوان شروع کننده جنگ معرفی می نماید. اما با توجه به اینکه در متن قطعنامه ۵۹۸ تصمیم شفافی نسبت به مسئولیت دولت متجاوز در قبال پرداخت غرامت تعیین نگردیده بود، علی رغم گزارش کمیته حقیقت یاب سازمان ملل در رابطه با معرفی عراق به عنوان دولت متجاوز، هیچ گونه اقدامی از سوی سازمان ملل و شورای امنیت برای پرداخت غرامت به ایران صورت نمی گیرد.

این عدم صراحت و عدم شفافیت طرفی غربی نسبت به انجام تعهدات خود در قبال ایران، مشکلی است که پس از چند سال، بار دیگر در انعقاد قرارداد هسته ای موسوم به برجام نیز تکرار می گردد. این بار هم در برجام علی رغم برشمردن تعهدات متعدد جمهوری اسلامی ایران نسبت برنامه هسته ای خود، طرف غربی با به کار بردن عبارات کلی و مبهم و تعیین ساز و کارهای حقوقی برای دور زدن تعهدات خود، توانست زمینه را برای عدم اجرای تعهدات خود در برجام فراهم نماید.

بررسی وقایع سال های پایانی جنگ و گزارش های متعددی که از سوی مسئولین وقت در رابطه با لزوم توقف جنگ برای حضرت امام(ره) ارسال می گردید، از جمله زمینه های پذیرش قطعنامه از سوی ایشان بود. حضرت امام (ره) بعد از پذیرش قطعنامه در نامه ای محرمانه به مسئولین نظام چنین می نویسد:« حال که مسئولان نظامی ما اعم از ارتش و سپاه که خبرگان جنگ می‌باشند، صریحاً اعتراف می‌کنند که ارتش اسلام به این زودی‌ها هیچ پیروزی به دست نخواهند آورد و نظر به این که مسئولان دلسوز نظامی و سیاسی نظام جمهوری اسلامی از این پس جنگ را به هیچ وجه به صلاح کشور نمی‌دانند و با قاطعیت می‌گویند که یک دهم سلاحهایی را که استکبار شرق و غرب در اختیار صدام گذارده‌اند به هیچ وجه و با هیچ قیمتی نمی‌شود در جهان تهیه کرد و با توجه به نامه تکان دهنده فرمانده سپاه پاسداران که یکی از ده‌ها گزارش نظامی سیاسی است که بعد از شکست‌های اخیر به اینجانب رسیده و به اعتراف جانشینی فرمانده کل نیروهای مسلح، فرمانده سپاه یکی از معدود فرماندهانی است که در صورت تهیه مایحتاج جنگ معتقد به ادامه جنگ می‌باشد و با توجه به استفاده گسترده دشمن از سلاحهای شیمیایی و نبود وسائل خنثی کننده آن، اینجانب با آتش‌بس موافقت می‌نمایم و برای روشن شدن در مورد اتخاذ این تصمیم تلخ به نکاتی از نامه فرمانده سپاه که در تاریخ ۶۷/۴/۲ نگاشته‌است اشاره می‌شود…. »

مشابه این صحبت ها را می توان در لابه لای حرف های مسئولین دولت فعلی نیز به صراحت مشاهده نمود. به عنوان مثال رئیس جمهور در همان روز های آغازین دولت یازدهم با اشاره به لزوم توافق هسته ای با ۵+۱ در یک نشست خبری اعلام می دارد:« خزانه مملکت خالی است، می گوید اگر توافق نشود حتی آب خوردن نداریم، محیط زیست ندارم، رفاه نداریم، اشتغال نداریم »

لذا در یک بررسی تطبیقی میان قطعنامه ۵۹۸ و توافقنامه هسته ای موسوم به برجام می توان به مشابهت های تاریخی فراوانی را یافت که اگر مسئولین دولت یازدهم به آن توجه می کردند، برای دومین بار، در بازی حقوقی- سیاسی طرف غربی خود را گرفتار نمی ساخت.


آخرین مطالب
مشترک خبرنامه شوید