ارتباط با ما
تبلیغات


دوشنبه ۱۲ مهر ۱۳۹۵ | ۰۸:۴۳ ق.ظ
در یادداشت اختصاصی کافه حقوق مطرح شد:
«جایگاه حقوقی شورای عالی فضای مجازی؛ وظایف و اختیارات»
علی تقی‌نژاد - فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد معارف اسلامی و حقوق عمومی
امروزه علناً در فضای مجازی به جنگ با اعتقادات جوانان و خانواده‌ها می‌پردازند و اگر افرادی نباشند که مقابل جبهه استکبار ایستادگی کنند، به‌طور مسلم، آینده‌ی خوبی را شاهد نخواهیم بود. از طرفی اهتمام جدی و به‌کارگیری افراد شایسته و پای کار، می‌تواند باعث پیشرفت در بخش‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری فضای مجازی بشود. در همین راستا این شورا در سال ۱۳۹۰ طی فرمانی از سوی مقام معظم رهبری تشکیل گردید.

گروه اجتماعی کافه حقوق: ابتدا باید به فلسفه‌ی تشکیل چنین شورای عالی در این برهه از زمان پرداخت. آیا در آینده نیز می‌توان با تکیه بر فرآورده‌های مرکز ملی، کنترل فضای مجازی را به عهده گرفت یا خیر؟ آیا مسئولیتی در قبال نسل‌های آینده (مخصوصاً جوانان) و خانواده‌ها که در معرض انواع و اقسام تهدیدهای جنسی، اخلاقی، اعتقادی و… قرار می‌گیرند، نخواهیم داشت؟ با توجه به اقتضای زمان امروز کشور ایران اسلامی، موانعی که در مسیر رشد و تعالی و پیشرفت جامعه قرار می‌گیرد، باید از سر راه برداشته شود و از تهدیدهای شبانه‌روزی علیه کشور، به فرصت‌های بدیلی تبدیل نمود. درست در همین فضاست که قضیه «تهاجم فرهنگی» به پیش می‌آید. بعد از جنگ هشت ساله که توسط عراق و دیگر کشورهای حامی و منفعت‌طلب وی بر ما تحمیل شد، با پیروزی در نبرد جنگ سخت، دشمنان بیکار ننشستند و به پیکار در «جنگ نرم» پرداختند که تا همین امروز شاهد شایعه‌پراکنی، اختلاف انداختن میان مسلمانان و ادیان دیگر، تضعیف عقاید و اخلاق، ترویج بی‌بندوباری و… می‌باشیم. امروزه علناً در فضای مجازی به جنگ با اعتقادات جوانان و خانواده‌ها می‌پردازند و اگر افرادی نباشند که مقابل جبهه استکبار ایستادگی کنند، به‌طور مسلم، آینده‌ی خوبی را شاهد نخواهیم بود. اینکه طرفدار حق باشیم، کافی نیست،‌ «حق بودن، به اضافه‌ی اقدام، عمل، اراده و به اضافه‌ی ایستادگی و پایداری است که آن معجزه را تحقق می‌بخشد. مقام معظم رهبری ۱۶/۴/۱۳۸۳».
از سال ۱۳۹۰ تاکنون، بیش از ۵ سال از فرمان تشکیل شورای عالی فضای مجازی می‌گذرد. در حکم مقام معظّم رهبریدام‌ظله‌العالی مبنی بر تشکیل «مرکز ملی فضای مجازی کشور»، به موارد مهمی چون: «۱٫ اشراف کامل و به روز نسبت به فضای مجازی در سطح داخلی و جهانی؛ ۲٫ تصمیم‌گیری نسبت به نحوه مواجهه فعال و خردمندانه کشور؛ ۳٫ نظارت بر اجرای دقیق تصمیمات شورای عالی فضای مجازی در همه سطوح» اشاره شده است. اساسنامه‌ی ۱۴ ماده و ۴ تبصره‌ی مرکز ملی، در تاریخ ۳۱/۴/۱۳۹۱ به تصویب شورای عالی فضای مجازی رسیده است.

1111

 برخی از اهداف و سیاست‌های مرکز ملی فضای مجازی شامل موارد ذیل می‌باشد:
«مواجهه فعال و مبتکرانه با فضای مجازی در سطح ملی و جهانی و توسعه آن به میزان آمادگی قطعی نظام (از نظر فنی و محتوایی) برای استفاده از فرصت‌ها و مقابله با تهدیدات آن/ جذاب سازی و غنی سازی محتوا و خدمات بومی جهت پاسخگویی حداکثری به نیازهای داخلی/ آموزش عمومی و فرهنگ‌سازی در جهت بالابردن سواد اینترنتی، هوشیاری مردم در مورد مخاطرات فضای مجازی و انگیزه دادن به مردم برای مقابله با مخاطرات آن در زندگی فردی  و اجتماعی/ مقدم داشتن محتوا نسبت به زیرساخت ها ، قالب‌ها و خدمات اینترنتی و سرمایه‌گذاری بالاو مستمر در زمینه تولید وسیع و فزاینده محتوای جذاب براساس اسلام ناب محمدی و گفتمان انقلاب اسلامی/ فراهم آوردن شرایط لازم برای دستیابی فضای مجازی کشور به بالاترین سطح از امنیت و سلامت برای آحاد مردم، نظام و کلیه نقش‌‌آفرینان در فضای مجازی. استفاده حداکثری از فضای مجازی به منظور ارتباط و همکاری وسیع و هدفمند با ملت‌ها خصوصا ملل مسلمان در جهت ترویج و تحقق گفتمان انقلاب اسلامی …»
مرکز ملی فضای مجازی، ۴ معاونت دارد: «۱٫ تنظیم مقررات  ۲٫ محتوا  ۳٫ امنیت  ۴٫ فناوری» و هر کدام از این معاونت‌ها، دارای وظایفی هستند که به عنوان مثال، یکی از وظایف معاونت فناوری، «حضور خلاقانه در فضای مجازی در دو عرصه سخت‌افزاری و نرم‌افزاری خصوصاً در جهت ابداع خدمات نو، قوی و جذاب» می‌باشد که متأسفانه هنوز هیچ گزارشی راجع به این امر مهم و خطیر در دسترس عموم قرار نداده‌اند. البته آنچه که قابل رؤیت و مستند است، این است که مرکز ملی فضای مجازی کشور، اثرگذاری جدی و جذابی نداشته، به‌طوری که عدم توجه به چنین وظایفی، شاهد افزایش روبه‌رشد کانال‌های غیراخلاقی و بعضاً برخورد سلبی «پلیس فتا» نسبت به این موارد بوده‌ایم.
مرکز مذکور، سه کمیسیون تخصصی هم دارد که شامل: «۱٫ کمیسیون عالی تنظیم مقررات  ۲٫ کمیسیون عالی ارتقای تولید محتوا  ۳٫ کمیسیون عالی امنیت» می‌باشد که طبق تقسیم‌بندی معاونت‌ها، دارای وظایف و اختیاراتی هستند. در هشتمین جلسه مورخ ۲۵/۶/۱۳۹۱، بر اساس ماده (٩) اساسنامه‌ی مرکز ملی فضای مجازی، شرح وظایف و اختیارات و اعضای «کمیسیون عالی تنظیم مقررات فضای مجازی کشور» به تصویب رسیده است. طبق آخرین به‌روزرسانی سایت متعلق به مرکز ملی، «کمیسیون عالی ارتقای تولید محتوا» فعالیت خود را از بهمن‌ماه سال ١٣٩١ آغاز کرده و تاکنون ۵٣ جلسه از تشکیل آن گذشته است.  درباره‌ی تأسیس کمیسیون عالی امنیت هیچ اطلاعاتی به ثبت نرسیده و صرفاً به شرح وظایف بسنده کرده و طبق آخرین مراجعه، برخلاف دو کمیسیون دیگر، هیچ مصوبه‌ای از آن به تصویب نرسیده یا حالت خوشبینانه‌اش این است که هنوز در سایت، درج نشده است!
در بخش «اخبار و گزارش»، متأسفانه غیر از دو یا سه مورد که برنامه‌هایی تهیه، تدوین و توزیع شده است، اقدام خاصی صورت نگرفته است.
وجود یک «پژوهشگاه» در مرکز ملی، می‌تواند در جهت تقویت بنیان‌های ارزشی ساختار نرم‌افزاری و سخت‌افزاری فضای مجازی اثرگذاری در حد قابل قبولی داشته باشد. با نگاهی به اهداف پژوهشگاه، مثل: «تبدیل مرکز ملی به مرجع راهبری فعالیت‌های علمی و پژوهشی فضای مجازی؛ ارتقای شناخت بنیادی و راهبردی مرکز از ابعاد و مؤلفه‌های مختلف فضای مجازی موجود و مطلوب؛ پشتیبانی علمی مرکز ملی فضای مجازی و شورای عالی؛ یکپارچه‌سازی فرآیند سیاست‌پژوهی در مرکز و سیاست‌گذاری، برنامه‌ریزی و راهبری مراکز علمی و پژوهشی به‌منظور مشارکت در موضوعات مرتبط با فضای مجازی» می‌توان دریافت که با وجود ظرفیت‌های علمی لازم در جمهوری اسلامی، اعم از آموزه‌های فقهی، حقوقی، اخلاقی، سیاسی، فرهنگی و … بهانه‌ای برای عقب‌ماندگی از فضای مجازی نخواهیم داشت. مقام معظم رهبری، در سال ۱۳۸۳،‌ یعنی هفت سال قبل از صدور حکم ایشان فرمودند: «امروز تأثیر رسانه‌ها و تلویزیون‌ها و هنرها و این شبکه‌های عظیم اطلاع‌رسانیِ اینترنتی و… از سلاح و از موشک و از بمب اتم بیشتر است. امروز دنیا، یک چنین دنیایی است. ۲۸/۲/۱۳۸۳» متأسفانه، رویکرد برخی از مسئولین نسبت به عدم اشتغال قشر جوان و نخبه‌ی سیاسی، فرهنگی، علمی، فرصت‌ها یک‌به‌یک از دست رفته و در این مدتی که از تأسیس شورای عالی و همچنین مرکز ملی می‌گذرد، انتظارات مقام معظم رهبری برآورده نشده است. اهتمام جدی و به‌کارگیری افراد شایسته و پای کار، می‌تواند باعث پیشرفت در بخش‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری فضای مجازی بشود. یکی از وظایف جزئی پژوهشگاه، «تدوین نظام جامع فضای مجازی اسلامی- ایرانی» است که نباید صرفاً آرمان‌گرایانه بدان نگریست. تاکنون چهار گزارش در سایت منتشر شده است و خبری مبنی بر تدوین نظام جامع -که به نظر می‌رسد، جزء مهمترین وظیفه‌ی پژوهشگاه باشد – به اطلاع مردم نرسیده و معلوم نیست دقیقاً چه موقع متن نهایی آن به تصویب می‌رسد، ولی مطلبی که مهم است، این است که چرا برخی از وظایف مصرح، مدت‌دار نیستند و ضمانت اجرایی برای آنها قرار داده نشده است. اگر قرار باشد با الفاظ و عباراتی زیبا، لیستی از مجموعه وظایف و اختیارات منتشر شود، بسیاری از مراکز و نهادهای دیگر هم دقیقاً طبق چنین اقداماتی، در راستای فرامین امام و رهبری گام برمی‌دارند!
«شبکه ملی اطلاعات» بستری امن، پیشرفته و متکی به جدیدترین فناوری‌های نوین و بومی برای تحقق فضای مجازی براساس ارزش های والای اسلامی- ایرانی جهت رسیدن به اهداف چشم انداز ایران ١۴٠۴ است که بر اساس تکالیف قانونی و مصوبات شورای عالی فضای مجازی باید تحت نظارت مرکز ملی فضای مجازی، توسط وزارت ارتباطات و فناوری ایجاد شود و پس از صدور مجوز توسط مرکز ملی فضای مجازی، آغاز به کار نماید و خدمات خود را به‌عنوان زیرساخت ارتباطی فضای مجازی، به آحاد ملت اعم از کاربران حقیقی و حقوقی در بخش‌های مختلف دولتی، عمومی و خصوصی ارائه نماید.
1212121

نکته‌ی پایانی اینکه، یکی از مراکز مهمی که باید شبانه‌روز شبهات، اتفاقات، مباحث علمی، فرهنگی و… را رصد کند، مرکز ملی فضای مجازی است. انتظاراتی که از این مرکز می‌رود، بیش از دیگر مراکزی است که باید صرفاً نسبت به حال یا دو سه سال آینده برنامه‌ریزی داشته باشند. از انتقادات مهمی که به این مجموعه وارد است، «عدم اهتمام جدی اعضای شورای فضای مجازی در برگزاری جلسات مستمر» با توجه به مسئولیت‌های رئیس‌جمهور (در مقام رئیس شورای عالی) است. پیشنهاداتی که برای آینده‌ی مرکز می‌تواند مفید باشد: اولاً جلسات منظم‌ و مستمراً ادامه داشته باشد. ثانیاً اعضای حقیقی و حقوقی شورای عالی، خود را موظف به اجرای وظایف شورا بدانند و صرف تشکیل جلسه و تصویب مصوبات نباشد. ثالثاً آنچه که از منظر حقوقی باید مد نظر داشته باشیم و بعضاً برخی از انتقادات به این مورد مهم برمی‌گردد، ریاست رئیس‌جمهور در شورای عالی است. به نظر می‌رسد، رئیس جمهور، با شدت مسئولیت اجرایی، نمی‌تواند وقت کافی را به شورای عالی اختصاص دهد. همین امر، هم موجب عدم برگزاری منظم جلسات می‌شود و هم اینکه مصوبات به‌طور جدی پیگیری نخواهد شد.
امید است با درایت و آینده‌نگری نسبت به فضای به‌وجودآمده، بتوانیم تصمیمات شایسته‌ای برای اعتلای ایران اسلامی بگیریم.


آخرین مطالب
مشترک خبرنامه شوید