ارتباط با ما
یکشنبه ۵ دی ۱۳۹۵ | ۰۸:۰۰ ق.ظ
یادداشت اختصاصی کافه حقوق:
بررسی موارد تعارض میان حقوق شهروندی و مجازات زندان
محسن جباری
در نظام حقوق عمومی با در نظر گرفتن اصل آزادی انسان ها و احترام به کرامت و حفظ مقام و حیثیت انسان، مجازات زندان، تعارضاتی را با حقوق بنیادین بشر و حقوق شهروندان به دنبال دارد که با عنایت به فلسفه ی زندان و با توجه به هدف غایی آن که اصلاح بشر می باشد، قابل توجیه است.
گروه اجتماعی کافه حقوق: در نظام حقوق عمومی با در نظر گرفتن اصل آزادی انسان ها و احترام به کرامت و حفظ مقام و حیثیت انسان، مجازات زندان، تعارضاتی را با حقوق بنیادین بشر و حقوق شهروندان به دنبال دارد که با عنایت به فلسفه ی زندان و با توجه به هدف غایی آن که اصلاح بشر می باشد، قابل توجیه است. انسان ها را خداوند آزاد آفریده و در آیات متعدد از قرآن کریم به این امر تاکید نموده است.
ولی باید اذعان کرد که این آزادی بی قید و شرط نمی باشد و به وسیله ی حد و مرزهای مشخصی محدود شده است. به عبارت دیگر،ابن آزادی تا جایی است که به حقوق، اعم از حق الله و حق الناس لطمه نزند ،که اگر موجب لطمه به هر یک از این حقوق شود ،به وسلیه ی مجازات ها و اقدامات تامینی و تربیتی پاسخ داده میشود.

موارد تعارض میان حقوق شهروندی و مجازات زندان

مهمترین رکن حقوق شهرونددی ،آزادی است. چرا که با آزادی و احترام به آن است که انسان می تواند رشد یابد و با انتخاب گری اش به کمال دست یابد از سوی دیگر احترام به این حق نیز دیگران را از دست اندازی به حاصل فکر و عمل دیگران بازخواهد داشت. آزادی، نوعی رفتار، راه و روش و نظم پذیرفته شده در تاریخ و فرهنگ ملت هاست که برای مسائل گوناگونی که در زندگی اجتماعی برای افراد مطرح میشود، راه حل هایی ارائه می کند و پیشنهادها و توصیه هایی را می نماید. هدف از آزادی، رها ساختن فرد از هر گونه قید و بند، اجبار و الزام، بی عدالتی، ظلم و استبداد و جهل و تعصب، و در پایان، حفظ مقام و حیثیت و کرامت انسانی اوست.

از دیدگاه اسلام ،آزادی براساس آن عنصر و حقیقت انسانی است که تکامل انسانی را ایجاب می کند و آن چیزی جز استعداد های ویژه ی انسانی نیست. آزادی به دلیل انسان بودن و آمادگی تکامل یافتن حق انسان است و این حق از استعدادهای بی کران انسان ناشی میشود. انسان در رشد این استعدادها آزاد است و همین تمایلات که از مقوله ی دریافت ها و اندیشه ها و صفات برتر است منشاء آزادی های متعالی انسانی هستند. در گفتار و رفتار امامان معصوم (ع) نیز پیام آزادی خواهی موج می زند. گویا ترین سند در این مورد همان بیان امام علی (ع) است خطاب به فرزندش امام حسن مجتبی (ع) :(لا تکن عبد غیرک و قد جعلک الله حرا ) بنده غیر خدا مباش ؛ زیراخداوند تو را آزاد آفریده است.

در نظام های امروزی، از لحاظ نظری، زندان باید فقط در سلب آزادی از محکوم خلاصه شود ؛اما کارشناسان آگاه به مسائل زندان به ما می گویند که زندان با توجه به قیود،اختلاط و خشونتی که برآن حکم فرماست، در حقیقت یک تنبیه واقعی بدنی است که به تمامیت جسمانی و روانی محکوم آسیب می رساند، هویت او را از بین می برد و آنچنان اختلالاتی در شخصیت وی ایجاد می کند که نتیجه ی آن یا اطاعت کورکورانه است که در آن، فرد، مفهوم آزادی و میل به ابتکار عمل را از دست می­دهد ، یا برعکس،حالت طغیان است که به صورت پرخاشگری روزافزون و توسل به خشونت متجلی می­شود.عدم همراهی محکوم علیه در مجازات­ها و اجبار، اثرات آن را نیز به وضوح کاهش می­دهد و فرد را همچون فنر فشرده ای می گرداند که با برداشتن فشار از روی آن،با شدتی بیش از پیش به حالت گذشته باز خواهد گشت و تا رسیدن به تعادل فراز وفرودهایی را نیز باید از سر بگذراندو این اشکال، در لایحه ی مجازات های جایگزینزندان ها نیز وجود دارد و نقش محکوم را در نظر نمی آورد و در مواردی حتی دادرس رانیز در انتخاب یا رد یک مجازات جایگزین مجبور می کند.

اعلامیه ی حقوق بشر و شهروند داخل (۱۷۸۹) در فرانسه، بعنوان مهمترین منبع برای درک معانی امروزی حقوق شهروندی، به آزادی بسیار توجه شده است. در مواداول و دوم این اعلامیه بر آزادی تأکید بسیار شده است:ماده­ ی یک می­گوید: انسان­ها آزاد به دنیا می­ آیند و آزاد می­زیند ودر برابر قانون، برابر هستند. و ماده دوم در بیان حقوق طبیعی و مستدام انسان ، ازآزادی، مالکیت، امنیت و مقاومت در برابر ظلم نام می­ برد

آخرین مطالب
مشترک خبرنامه شوید