ارتباط با ما
تبلیغات


شنبه ۱۵ آذر ۱۳۹۳ | ۱۸:۳۷ ب.ظ
ظرفیت‌های حقوقی برای پیگیری ترور دانشمندان هسته‌ای
برای پیگیری حقوقی این مسئله باید در دسترس ترین گزینه ها را بررسی و از طریق آنها اقدام کرد که اولین راه، طرح موضوع در سازمان ملل متحد است. این سازمان تنها مرجعی است که همه کشورها در آن عضو هستند و پیگیری از طریق آن اولاً اثر تبلیغی دارد و ثانیاً مرجعی بین المللی است و دستگاهی به نام شورای امنیت دارد. موضوع ترور دانشمندان ما هم در مجمع عمومی سازمان ملل و هم در شورای امنیت قابل طرح است
دکتر خیرالله پروین
دکتر خیرالله پروین (عضو هیئت علمی دانشگاه تهران)
«یوسی ملمان» تحلیلگر حرفه ای امور اطلاعاتی و امنیت ملی صهیونیست طی یادداشتی در شماره روز پنج شنبه ۶ مرداد ۱۳۹۰ روزنامه صهیونیستی هاآرتص ترور داریوش رضایی نژاد توسط موساد را تایید کرد و سه سال پس از آن در ۱۰ آذر ۱۳۹۳ «جیم دان» افسر سابق ارتش آمریکا فاش کرد  که سازمان شبه نظامی سری آمریکایی عامل ترور دانشمندان هسته ای ایران در طی چند سال گذشته بوده است. اکنون که مستندات حقوقی و اقرار افراد مطلع، دلالت بر شراکت آمریکا و رژیم صهیونیستی در جنایات ترور دانشمندان هسته ای دارد، این سوال اینجاست که ظرفیت های حقوقی ایران برای پیگیری قضایی این ترورها در مجامع حقوقی بین المللی چیست ؟لازم است این مقدمه ذکر شود که پیگیری موضوعات و مسائلی از این دست به لحاظ حقوقی، به عامل داخلی و یا خارجی بودن آن، بستگی دارد. وقتی جرمی در داخل کشور تحقق پیدا می کند، عناصری در شکل گیری جرم وجود دارند که نشان می دهد عامل آن چه بوده است. اگر عناصر و عوامل مشخص نباشند، عوامل امنیتی، قضایی و انتظامی مانند پلیس آگاهی ورود پیدا کرده و بر اساس شهود، اقرار و مستندات به عامل جرم دست پیدا می کنند. اگر جرم در خارج از کشور حادث شود، شرایط کاملاً  متفاوت می شود و باید از نهادهای بین المللی مانند پلیس بین الملل کمک گرفت. از سوی دیگر، اگر جرمی در داخل کشور روی دهد ولی عاملین آن در خارج از کشور باشند، چنانچه مباشر در داخل کشور حضور داشته باشد،  این امکان وجود دارد که دستگیر شود مانند مباشر ترور شهید علی محمدی که با هماهنگی صهیونیست ها اقدام به این جنایت کرده بود.
برای پیگیری حقوقی این مسئله باید در دسترس ترین گزینه ها را بررسی و از طریق آنها اقدام کرد که اولین راه، طرح موضوع در سازمان ملل متحد است. این سازمان تنها مرجعی است که همه کشورها در آن عضو هستند و پیگیری از طریق آن اولاً اثر تبلیغی دارد و ثانیاً مرجعی بین المللی است و دستگاهی به نام شورای امنیت دارد. موضوع ترور دانشمندان ما هم در مجمع عمومی سازمان ملل و هم در شورای امنیت قابل طرح است؛ بدین ترتیب که دستور پیگیری آن از طریق سازمان ملل به وسیله دیوان کیفری  بین‌المللی، رأساً دنبال شود. کما اینکه در گذشته شاهد این شکل از پیگیری قضایی بین المللی از سوی شورای امنیت بوده ایم که مثال آن، تعقیب قضایی «عمر البشیر» رئیس جمهور سودان به جرم نسل کشی با شکایت اعضای آن شورا بود که متعاقب آن دادستان دیوان کیفری بین المللی برای وی حکم قرار مجرمیت صادر نمود؛ بدین صورت که اگر «البشیر» وارد یکی از کشورهای عضو سازمان ملل می گردید، مسئولین آن کشور، مکلّف به دستگیری و تحویل وی بودند. بر اساس ماده ۱۲ اساسنامه این دیوان، شورای امنیت سازمان ملل متحد می تواند از دیوان بخواهد به وضعیتی رسیدگی کند، در این حالت، بنابر آنچه از مفاد ماده ۱۲ و رویه دیوان و شورای امنیت استنباط می شود، هیچ نیازی به عضویت هیچ کشوری در دیوان نیست.این راهی است که با وجود سختی های بسیار زیاد باید پیگیری آن از این طریق صورت گیرد، زیرا اعضای این شورا، حق وتو دارند و ممکن است بنا به مصالح خود، موضوع پیگیری ترور دانشمندان هسته ای را وتو کنند.
ظرفیت حقوقی دیگر، طرح شکایت، به صورت مستقیم از سوی مسئولین کشورمان در دیوان کیفری بین المللی است اما به دلیل عدم عضویت ایران در این دیوان، امکان طرح مستقیم آن وجود ندارد. راهکار آن اینگونه است که علاوه بر مطرح کردن حق کشورمان در سطح جهان، باید این هشدار داده شود که چنین اقداماتی باعث وارد آوردن خدشه به صلح و امنیت جهانی خواهد شد و یکی از وظایف این دستگاه های بین المللی، مانند دیوان لاهه، برقراری عدالت و امنیت جهانی است. چگونه است که به بهانه نقض حقوق بشر در بعضی کشورها دخالت می شود و هنگامی که به آنان گفته می شود حق حاکمیت کشورهای مورد تعرض با حق کشورهای مدّعی حقوق بشر برابر است چرا در امور داخلی آن کشور دخالت کردید؟ در جواب می گویند نقض فاحش حقوق بشر در آن کشور صورت گرفته که موجب صدمه دیدن صلح و امنیت گردیده و باعث نا امن شدن دنیا خواهد شد! به طریق اولی، بر اساس ترورهایی که در کشورمان صورت گرفته، کشورهای دیگر هم می توانند و باید، ابراز نگرانی نمایند. به خصوص کشورهای اسلامی، مستقل و جهان سوم باید نگرانی بیشتری داشته باشند. اگر در آینده، دانشمندان این کشورها موجبات پیشرفتی چشمگیر را فراهم کنند، دستگاه های اطلاعاتی کشورهای مستکبر و مستبد، خطرات و موانعی را برای آنان هم به وجود خواهند آورد. راه دیگر، طرح موضوع از طریق دادگاه بین المللی لاهه – ارگان قضایی سازمان ملل – است. کشور ما در حال حاضر در این دادگاه نماینده دارد و اگر همین امروز هم به این دادگاه شکایت کنیم، بسیار دیر اقدام نموده ایم. البته دلایل سیاسی عدم پیگیری قضایی موضوع ترور دانشمندان ما در جوامع حقوقی بین المللی جای بحث بسیار دارد که در این وجیزه نمی گنجد. به نظر می رسد وزارت خارجه اولویت های دیگری را برای خود تعریف کرده و این موضوع فعلاً در دستور کار دستگاه سیاست خارجی ما قرار ندارد. اگر ما نمی توانیم بنا بر ملاحظاتی سخن حق خود را به کرسی بنشانیم حداقل کاری که وزارت خارجه می توانست انجام دهد، تحرکات رسانه‌ای و دیپلماسی در مورد ظلمی است که به دانشمندان و آینده علمی کشورمان رفته و تظلم خواهی در سطح جهانی است زیرا در هر صورت می توانست دارای آثار روشنگرانه باشد. اگر چنین اقدامی صورت نگیرد، قطعاً باید منتظر حوادث تلخ بعدی هم باشیم و در نهایت باید ابراز امیدواری کرد که دستگاه های مسئول به وظیفه خود عمل کرده، منتظر نتایج مذاکرات هسته ای نمانند و فراموش نکنند که بهترین دفاع، حمله است.

آخرین مطالب
مشترک خبرنامه شوید