ارتباط با ما
تبلیغات


سه شنبه ۲۱ دی ۱۳۹۵ | ۱۸:۱۵ ب.ظ
سفید مهر وسفید امضا و سو استفاده از آن در قانون و رویه قضایی
لزوم جرم زدایی سوءاستفاده از سفید مهر و امضا
خیرآبادی
سفید مهر وسفید امضا در بسیاری از کشورهای دنیا ازجمله امریکا و فرانسه و اکثر کشورها جرم انگاری نشده است. در فرانسه تا سال ۱۹۹۲ جرم بود منتها بعدازآن این موضوع را برداشتند و در حال حاضر در کشور ما این موضوع جرم انگاری شده است. سفید امضا بین کارگر و کارفرما، رسیدهای تصفیه‌حساب بین زن و شوهر، رسیدهای تصفیه‌حساب بین افراد برای قراردادهای مختلف و برای چک سفید امضا بیشترین استفاده را دارد. جرم سو استفاده از سفید امضا یکی از صور خاص خیانت‌درامانت محسوب می‌شود و ازجمله جرائم علیه مالکیت است و جرائم مالی هم نقش مؤثری بر اقتصاد کشور دارند.

کافه حقوق: سفید مهر وسفید امضا در بسیاری از کشورهای دنیا ازجمله امریکا و فرانسه و اکثر کشورها جرم انگاری نشده است. در فرانسه تا سال ۱۹۹۲ جرم بود منتها بعدازآن این موضوع را برداشتند و در حال حاضر در کشور ما این موضوع جرم انگاری شده است. سفید امضا بین کارگر و کارفرما، رسیدهای تصفیه‌حساب بین زن و شوهر، رسیدهای تصفیه‌حساب بین افراد برای قراردادهای مختلف و برای چک سفید امضا بیشترین استفاده را دارد. جرم سو استفاده از سفید امضا یکی از صور خاص خیانت‌درامانت محسوب می‌شود و ازجمله جرائم علیه مالکیت است و جرائم مالی هم نقش مؤثری بر اقتصاد کشور دارند. آموزش، آگاهی و پژوهش یکی از اصولی‌ترین روش‌ها برای پیشگیری از وقوع جرم است و قطعاً کاهش این‌گونه جرائم کمک بسیار شایانی به رشد و شکوفایی جامعه می‌کند و در راستای کمک به پیشبرد اهداف اقتصاد مقاومتی است و باعث کاهش هزینه‌های ناشی از جرم و جلوگیری از هدر رفت نیروی انسانی و کاهش هزینه‌های اقتصادی و اجتماعی این جرائم می‌شود و در راستای اطاعت از فرامین و منویات رهبری است.

دستیابی به اهداف و آرمان‌های اقتصاد مقاومتی نیازمند این است که ما حقوقدانان از وقوع جرم جلوگیری کنیم و در راستای کاهش عناوین مجرمانه، جرم‌زدایی و حبس زدایی گام برداریم.

عناصر سه‌گانه تشکیل‌دهنده جرم در جرم سو استفاده از سفید مهر و امضا وجود دارد. ماده ۶۷۳ این عنوان را جرم انگاری کرده و گفته سو استفاده از مهر و امضا این است که شخصی برخلاف توافق پیشینی مطالبی به مهر و یا سفید امضا اضافه کند. طریق به دست آوردن این سفید مهر و امضا مهم نمی‌باشد؛ هم می‌تواند به‌صورت مشروع باشد و هم غیر مشروع. به‌صورت مشروع مثل زمانی که مدیرعاملی دسته‌چک خود را در اختیار منشی‌اش قرار می‌دهد و اگر این منشی برخلاف دستور مدیرعامل مبالغی را اضافه کند و یا کم کند این سو استفاده از سفید امضا است ولی اگر خلاف دستور عمل نکند سو استفاده نیست و جرم نمی‌باشد. یکی از اشتباهات فاحش در رویه قضایی فعلی این است که می‌گویند وقتی چک بدون مبلغی امضا شد، سفید امضا است – باید توجه داشت که اگر هیچ مبلغی توافق نشود یعنی اینکه هر چه شما بنویسی من رضایت دارم-اگر مبلغ را مشخص کرد و خارج از آن مبلغ باشد سو استفاده است ولی اگر خارج از آن نباشد سو استفاده نیست.

 کیفیت مطالب در سفید مهر و امضا مهم نیست، ماده ۶۷۳ قید کرده که مرتکب می‌تواند هر شخصی باشد و زمانی این جرم محقق می‌شود که یک ضرر مادی یا حیثیتی یا تجاری به شخص وارد شود و اگر ضرری به شخص وارد نشود جرم نیست و فرق بین جرم سو استفاده از سفید امضا و استفاده از سفید امضا همین تار مو است که خیلی‌ها متأسفانه به این موضوع توجه نمی‌کنند و صرف نوشتن خلافِ توافق در سفید مهر یا امضا جرم نمی‌باشد و باید یک ضرری به‌طرف مقابل وارد شود، آن موقع سو استفاده از سفید امضا می‌شود. شروع به جرم در سو استفاده از سفید امضا وجود ندارد. معاونت در این جرم به‌صورت عمومات وجود دارد. صلاحیت رسیدگی به این جرم در دادگاه کیفری ۲ است که طبق عمومات شکایت است. شخص می‌تواند دادخواست حقوقی و کیفری ارائه کند و مطالبه خسارت از زیانی که واردشده است نماید و هم می‌تواند از بابت جنبه جزایی آن شکایت کند. دلایلی که باید ارائه کند این است که یک ضرر مادی یا حیثیتی یا معنوی یا اقتصادی واردشده و شهود و سایر دلایل خود را بیان کند.

قبلاً قانون گفته بود اگر چکی به‌صورت سفید امضا و یا مشروط یا وعده‌دار صادر شود جنبه جزایی دارد ولی الآن برعکس شده است و اگر چک سفید امضا و یا وعده‌دار باشد دیگر جنبه جزایی ندارد. چک سفید امضا چکی است که فقط امضا داشته باشد و اگر مقدار یا تاریخ داشته باشد سفید امضا نمی‌باشد.

بحث سفید امضا بر اساس عمومات قانون واصل توافق قراردادها این است که وقتی شما سندی به‌صورت سفید امضا در اختیار دیگری قرار می‌دهید یعنی شما اختیار داده‌اید به آن‌طرف که این توافق را بنویسد و یا می‌گویید شما وکیل من هستید و هر کاری خواستید بکنید و هر نقل و انتقالی که خواستید انجام دهید و اگر بعداً مدعی شوید این ازلحاظ منطقی قابل‌قبول نمی‌باشد.

اخیراً چند رأی جالب صادرشده است. رأی شعبه ۶۰ دادگاه تجدیدنظر مورخ ۲۹/۲/۹۲ ازجمله این رأی‌ها است. قضیه ازاین‌قرار می‌باشد که خانمی مهریه‌اش را مطالبه کرده و همسرش یک برگه تصفیه‌حساب ارائه کرده و گفته بر طبق این برگه شما اقرار کرده‌اید که مهریه‌تان را دریافت کرده‌اید. دادگاه بدوی ایشان را به یک سال حبس به خاطر سو استفاده از سفید مهر و امضا محکوم می‌کند چون کارشناسان گفته‌اند این سفید امضا بوده است و بعداً مطالبی به آن اضافه‌شده است. درحالی‌که دادگاه تجدیدنظر گفت که سفید امضا با اختیار و اراده بوده و حکم برائت صادر کرده است.

موضوع مهم دیگر این است که اکثر کارشناسان می‌گویند که این سفید امضا بوده است و ممکن است که تعارضی با شهادت شهود پیدا کند و بگوید که من دیدم که ایشان مطالب را نوشت و بعد امضا کرد و در این صورت نظر کارشناس اعتبار قانونی ندارد چون یک اماره است و بر اساس نظر خودش نظراتی را گفته ولی شهادت شهود بینه قانونی است و شهادت شهود مقدم است.

گاهی شخصی به خاطر اینکه جرمی را تسهیل کند، عمداً سفید امضا را در اختیار دیگری قرار می‌دهد و می‌توان گفت که خود کسی که امضا کرده شریک در جرم می‌باشد.

در مواردی که از افراد مشهور امضا گرفته می‌شود مثلاً می‌گوید که شما یک فوتبالیست هستی و به من امضا بده و بعد بالای آن برگه نوشته که این خانه و ماشین را به من فروخت و پول گرفت، این هم یک‌ سوءاستفاده است و در همین موارد تا زمانی که آن را ارائه نکرده و ضرری وارد نشده سو استفاده نمی‌باشد و جرم نیست. چراکه جرم انگاری در توافقات و مراودات مالی افراد باعث تمهید هزینه به جامعه می‌شود.

در بسیاری از کشورها سو استفاده از سفید مهر و امضا جرم‌زدایی شده و موضوع یک امر حقوقی است و مطابق ماده ۱۰ قانون مدنی ما نیز باید چنین باشد و کشور ما هم می‌طلبد که این عناوین را جرم‌زدایی کنیم. این امر موجب کاهش هزینه‌های دادرسی می‌شود و در راستای اقتصاد مقاومتی است.

 الآن هم در رویه این‌گونه است که جرم انگاری نکنند و کسی که امضا کرده باید ثابت کند که خلاف این بوده است و اصل بر این است کسی که سفید امضا دارد اختیار آن را دارد و اختیار نوشتنش هم دارد.

بازهم می‌گویم باید بین استفاده از سفید امضا و سو استفاده از سفید امضا تفاوت قائل شد. استفاده از سفید امضا زمانی است که من یک چکی را می‌دهم و بعد شما بر روی آن می‌نویسد این استفاده از سفید امضا است ولی زمانی که ارائه می‌دهید و ضرری به من وارد می‌شود این سوءاستفاده از سفید امضا است.

نکته دیگر این است که باید توجه داشته باشید که اصل بر برائت و صحت است و هم‌چنین رأی وحدت رویه‌ای وجود دارد که بیان می‌کند: اختیار دارنده سند سفید امضا برای تکمیل مندرجات آن است و بنابر موازین و عرف جامعه وقتی یک سندی به‌صورت سفید امضا به کسی تحویل داده می‌شود اختیار تکمیل مندرجات آن به دارنده داده‌شده است و لذا سفید امضایی که بعداً توسط دارنده به‌عنوان رسید مبلغی یاحقی توسط امضاکننده پرشده محمول به صحت و ادعای جعل منتفی است و باید خلاف آن ثابت شود و نکته سوم اینکه ضرر باید به کسی وارد شود که امضا کرده است.

 


آخرین مطالب
مشترک خبرنامه شوید