ارتباط با ما
تبلیغات

چهارشنبه ۲۲ دی ۱۳۹۵ | ۱۵:۰۰ ب.ظ
حقوق شهروندی در کلام معصومین:
هر آنچه پیمان که در عهد جاهلی بوده اسلام بر پایداری بدان تاکید کرده است
محسن جباری - دانشجوی دکترا حقوق عمومی
بی شک حکومت پیامبر (ص) در شهر مدینه به عنوان نخستین مرکز حکومت و استقرار نظام حقوقی- سیاسی اسلام، اسوه و نمونه کامل از عرصه ظهور و بروز آموزه های اسلامی در باب حقوق شهروندی است. مدینه النبی نخستین عرصه به ظهور رسیدن تفکرات ناب اسلامی است که از سرچشمه وحی و شخص رسول اکرام (ص) بی واسطه نشات گرفته است. در ادامه به جستجوی مفهوم حقوق شهروندی در میان آموزه های اسلامی خواهیم پرداخت.

گروه اجتماعی کافه حقوق: بی شک حکومت پیامبر (ص) در شهر مدینه به عنوان نخستین مرکز حکومت و استقرار نظام حقوقی- سیاسی اسلام، اسوه و نمونه کامل از عرصه ظهور و بروز آموزه های اسلامی در باب حقوق شهروندی است. مدینه النبی نخستین عرصه به ظهور رسیدن تفکرات ناب اسلامی است که از سرچشمه وحی و شخص رسول اکرام (ص) بی واسطه نشات گرفته است. در ادامه به جستجوی مفهوم حقوق شهروندی در میان آموزه های اسلامی خواهیم پرداخت.

قرآن و شهروند:

براساس منطق قرآن تمامی شهروندان یک جامعه بایکدیگر برادر و برابرند. برادری و برابری شهروندان جامعه اسلام در سوره حجرات قرآن آمده است. در بیان قرآن اختلاف نژاد، رنگ، زبان، و هر گونه اختلاف قومی و نژادی نمی تواند محملی برای تفوق طلبی عده ای بر برخی دیگر قلمداد شود. تنها ملاک برتری در اسلام فقط و فقط به تقوا و پرهیزکاری آدمی بر می گردد.

حقوق شهروندی در نگاه نهج البلاغه:

بی تردید امام علی (ع) با آن منشور جاویدان حکومتی خود که به مالک اشتر حاکم منصوب به حکومت مصر نگاشته اند. سردامدر و پرچمدار تاریخ در عرصه حقوق ،از جمله حقوق شهروندی است. در جای جای نهج البلاغه امام علی (ع) به مقوله حقوق متقابل حکومت است و شهروندان جامعه پرداخته است. چنانچه منشور حکومتی حضرت به مالک همچون خورشید در عرصه حقوق می درخشد. هرچند واژه ها متفاوت با واژه شهروند است، اما روح کلام همین است. در نهج البلاغه از حقوق واقعی توده مردم و موقعیت شایسته و ممتاز آنها در برابر حکمران و اینکه مقام واقعی حکمران امانتداری و نگهبانی حقوق مردم است غفلت نشده بلکه به آن سخت توجه گردیده است.

اسلام و حقوق شهروندی مدرن :

حقوق شهروندی همیشه مورد تاکید اسلام واقع شده است که به برخی نمونه های آن اشاره می کنیم «اذن للذین یقاتلون بانهم ظلموا و ان الله علی نصرهم تقدیر» در این جا خداوند «مظلومیت» را علت اذن جهاد دانسته است. «و لعن انتصر بعد ظلعه فاولئکما علیهم سبیل انعا السبیل علی الذین یظمون الناس و ینبغون فی الارض بغیر حق» در این جا بر ستمکاران مجازات را روا می دارند و نیز حلف الفضول نیز دلیل دیگری بر این مدعا است. از رسول الله (ص) نقل است که «و ما کان من حلف فی الجاهلیه فان الاسلام لم یزده الا شده» (هر آنچه پیمان که در عهد جاهلی بوده اسلام بر پایداری بدان تاکید کرده است) برخی متفکران با استناد به برخی موارد، حقوق شهروندی را خلاف اسلام می دانسته اند و این دسته از اندیشمندان هم در گروه طرفداران حقوق بشر یافت می شوند هم در طیف مخالفان حقوق بشر. به نظر بنده سراسر زندگی پیامبر اکرام(ص) و امیر المومنین علی ابن ابی طالب (ع) گواه روشن و آشکار بر حفظ حقوق شهروندی و حمایت از حقوق شهروندی و نظارت بر حقوق بشر است. دلایل بسیاری از پشتیبانی پیامبر از ضعفا ،بردگان ،کودکان و زنان خواه قبل از بعثت خواه بعد ار بعثت در دست است که قابل انکار نیست. مگر او نبود که از زنده به گور کردن دختران بر عرب آشفت و مگر سراسر زندگی علی حمایت از مستضعفان و ستمدیدگان نبوده است.

اهمیت حقوق شهروندی :

همچنانکه در تعریف حقوق شهروندی اشاره شده، این حقوق به جهت حفظ و رعایت شان و کرامت انسان ها در جوامع بشری به رسمیت شناخته شده است. مطابق نظام حقوق شهروندی همه ی شهروندان ذاتا دارای حقوق مدنی و سیاسی هستند و این حقوق را حاکم به آنها اعطا نکرده اند. زیرا به موجب ماده ۱ اعلامیه جهانی حوق بشر «تمامی افراد بشر آزاد به دنیا آمده اند و از لحاظ حیثیت وحقوق با هم برابر اند هم دارای عقل و وجدان می باشند و باید نسبت به یکدیگر با روح برادری رفتار کنند» از جمله ویژگی های شهروندی این است که براساس آن شهروندان، رسما ار عضویت مشروع و برابر در یک جامعه بهره مند هستند. هیچ عاملی نمی تواند عضویت مشروع شهروندان را از آنها سلب نموده و یا برای آن سلسله مراتبی قرار دهد. همچنین با اطلاق واژه شهروند به افراد عضو جامعه، نمی توان برای آنها موقیت های نابرابر را متصور شد.

در واقع شهروندی وصفی عادلانه برای همه ی افراد و آحاد یک ملت است که در قالب آن کلیه افراد واقعا از وضعیت مشابه و یکسان برخوردارند. بر این مبنا شناختن و حمایت از حقوق شهروندی موجب همگرایی و همبستگی اجتماعی خواهد بود و عدم رعایت آن موجب نافرمانی مدنی از طرف مردم خواهد شد.

آخرین مطالب
مشترک خبرنامه شوید