ارتباط با ما
تبلیغات


چهارشنبه ۶ اردیبهشت ۱۳۹۶ | ۱۱:۰۰ ق.ظ
تاريخچه انتخابات در جمهوري اسلامي ايران
رای ملت در گذر زمان؛ برگزاری انتخابات در سالهای پر التهاب انقلاب و دفاع مقدس
در آستانه برگزاری دوازدهمین انتخابات ریاست جمهوری جهت آشنایی مخاطبان با سیر تحول انتخابات ریاست جمهوری در سالهای بعد از انقلاب اسلامی، در گزارشی ادامه دار به ذکر تاریخچه آن در دوره های گذشته می پردازیم. در قسمت نخست این گزارش به انتخابات ریاست جمهوری در دوره های اول تا چهارم خواهیم پرداخت.

گروه سیاسی کافه حقوق: در آستانه برگزاری دوازدهمین انتخابات ریاست جمهوری جهت آشنایی مخاطبان با سیر تحول انتخابات ریاست جمهوری در سالهای بعد از انقلاب اسلامی، در گزارشی ادامه دار به ذکر تاریخچه  آن در دوره های گذشته می پردازیم. در قسمت نخست این گزارش به انتخابات ریاست جمهوری در دوره های اول تا چهارم خواهیم پرداخت.

اولین دوره انتخابات ریاست جمهوری

اولین انتخابات ریاست جمهوری در ایران ، روز ۵ بهمن ۱۳۵۸ کمتر از دوماه پس از تصویب قانون اساسی برگزار شد. در این دوره انتخابات ریاست جمهوری ۱۲۴ نامزد شرکت کردند که پس از اعلام انصراف یا استعفای برخی از نامزدها در نهایت ۹۶ نامزد در روز انتخابات به رقابت با یکدیگر پرداختند.

ابوالحسن بنی صدر، احمد مدنی (نفر دوم)، داریوش فروهر، صادق قطب زاده، کاظم سامی، صادق خلخالی، محمد مکری، از جمله کاندیداهای شاخص اولین دوره انتخابات ریاست جمهوری در ایران بودند.

در نهایت ابوالحسن بنی صدر با کسب ۱۰ میلیون و ۷۵۳ هزار و ۷۵۲ رای از مجموع ۱۴ میلیون و ۱۵۲ هزار و ۸۸۷ نفر رای ماخوذه به عنوان نخسیتن رئیس جمهور ایران انتخاب شد.

بنی صدر فارغ التحصیل رشته اقتصاد از دانشگاههای فرانسه بود. او که ۲۰ سال از عمر خود را در فرانسه گذرانده بود، در بهمن ۱۳۵۷ با هیئت همراه امام خمینی (ره) به تهران آمد و با مصاحبه ها و مناظره های سیاسی اش چهره ای شاخص شد.

ریاست جمهوری بنی صدر رسماً از ۱۵ بهمن ۱۳۵۸ که وی در برابر امام خمینی (ره) سوگند یاد کرد، آغاز شد. در مراسم تنفیذ ریاست جمهوری، امام خمینی (ره) طی سخنانی فرمود: من از آقای بنی صدر می خواهم که ما بین قبل و بعد از ریاست جمهوری در احوال روحی ایشان تفاوتی ایجاد نشود.

امام فرمودند: «تنفیذ و نصب اینجانب و رأی ملت مسلمان ایران محدود است به عدم تخلف ایشان از احکام مقدسه اسلام و تبعیت از قانون اساسی.»

ریاست جمهوری بنی صدر تنها ۱۷ ماه به طول انجامید. وی در طول این مدت از یکسو با میدان دادن به سازمان مجاهدین خلق (منافقین) و دیگر گروههای ضد انقلاب سبب تقویت آنان گردید و از سوی دیگر در برابر اکثر مصوبات مجلس شورای اسلامی، قوه قضائیه، شورای نگهبان و برخی دیگر از نهادهای برخاسته از انقلاب و قانون اساسی ایستادگی کرد. با تکروی­ها ، انحصارطلبی­ها و قانون شکنی هایی که بنی صدر داشت، ذهن نیروهای معتقد به انقلاب و امام نسبت به وی بدبین شد؛ همچنین کندی و کارشکنی هایی که وی در جبهه های جنگ تحمیلی از خود نشان داد امام و مردم را نسبت به خود ناامید ساخت، این عملکرد باعث شد تا امام خمینی (ره) طی حکمی وی را از سمت فرماندهی کل نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران برکنار سازد.

چند روز پس از برکناری بنی صدر، ساختمان مرکزی حزب جمهوری اسلامی توسط عوامل سازمان منافقین در جریان یک بمب گذاری منفجر شد و آیت الله بهشتی همراه با ۷۲ نفر از مسئولان مملکتی به شهادت رسیدند. پس از این حادثه بنی صدر تا لحظه فرار از ایران، مخفی شد. امام خمینی ۱۰ روز پس از این حکم، با حکم دیگری بنی صدر را از مقام ریاست جمهوری نیز عزل کردند. این حکم در پاسخ به نامه آقای هاشمی رفسنجانی رئیس وقت مجلس شورای اسلامی مبنی بر تشخیص عدم کفایت سیاسی رییس جمهور برای ادامه پست ریاست جمهوری مطابق قانون اساسی صادر شد.

تحولات و حوادث مهم:

۷ خرداد ۱۳۵۹: تشکیل اولین دوره مجلس شورای اسلامی

۲۳ خرداد ۱۳۵۹: صدور فرمان تشکیل ستاد انقلاب فرهنگی از سوی امام خمینی

۱۹ مرداد ۱۳۵۹: معرفی محمدعلی رجایی به عنوان نخست وزیر به مجلس

۳۱ شهریور ۱۳۵۹: آغاز جنگ عراق با ایران

۲۰ خرداد ۱۳۶۰: برکناری ابوالحسن بنی صدر از فرماندهی نیروهای مسلح

۲۵ خرداد ۱۳۶۰: اعلام ارتداد اعضای جبهه ملی توسط امام خمینی

۳۰ خرداد ۱۳۶۰: ورود سازمان منافقین به جنگ مسلحانه با حکومت

۳۱ خرداد ۱۳۶۰: رای مجلس به عدم کفایت سیاسی رئیس جمهوری

۱ تیر ۱۳۶۰: برکناری ابوالحسن بنی صدر از ریاست جمهوری به وسیله امام خمینی

دومین دوره انتخابات ریاست جمهوری

دوم مرداد ۱۳۶۰ ، محمد علی رجایی در جریان دومین انتخابات ریاست جمهوری، با به دست آوردن بیش از ۱۳ میلیون رأی مردم، دومین رییس جمهوری ایران شد. این دوره از انتخابات در شرایطی برگزار شد که یک سال از شروع جنگ تحمیلی عراق علیه ایران می گذشت و بخشهایی از غرب و جنوب تحت اشغال متجاوزین عراقی بود. از یکسو حذف بنی صدر، به جبهه های راکد شده جنگ تحرک تازه ای بخشید بود و روحیه و قدرت مقاومتی نیروهای ایران در برابر دشمن افزایش یافته بود. و از سوی دیگر نیروهای معتقد به خط امام در عرصه داخلی جان دوباره یافته بودند. در چنین شرایطی محمد علی رجایی توانست با فاصله زیادی سه رقیب دیگر خود – عباس شیبانی، حبیب الله عسگراولادی و علی اکبر پرورش – را با به دست آوردن بیش از ۱۳ میلیون از مجموع ۷٫۱۴ میلیون آراء اخذ شده، پشت سرگذارد. محمد علی رجایی که چهره فرهنگی و از معلمان باسابقه آموزش و پرورش تهران بود، ابتدا وزارت آموزش و پرورش را عهده دار شد و سپس در سال ۱۳۵۹ به نمایندگی مردم تهران وارد مجلس شورای اسلامی شد. او در ۱۸ شهریور ۱۳۵۹ به نخست وزیری و پس از عزل بنی صدر به ریاست جمهوری رسید.

این مسئولیت تنها یک ماه دوام آورد و در هشتم شهریور ۱۳۶۰ محمد علی رجایی همراه با محمد جواد باهنر – نخست وزیر- بر اثر انفجار بمبی که در ساختمان نخست وزیری کارگذارده شده بود، به شهادت رسیدند. این حادثه از جمله حوادث تروریستی سال ۱۳۶۰  بود که منافقین مرتکب می شدند. حادثه هشتم شهریور، دو ماه پس از حادثه هفتم تیر به وقوع پیوست. رجایی و باهنر، هر دو هنگام شهادت ۴۸ سال داشتند. با هنر نیز طی ۲ سالی که از پیروزی انقلاب اسلامی می گذشت، مسئولیت های از جمله عضویت در شورای انقلاب، نمایندگی مردم کرمان در مجلس خبرگان، نمایندگی مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، وزارت آموزش و پرورش و دبیر کلی حزب جمهوری اسلامی را بر عهده داشت. او پس از انتخابات محمد علی رجایی به ریاست جمهوری، به نخست وزیری جمهوری اسلامی ایران برگزیده شد.

رجایی اعتقادی به نحوه­ی تبلیغات انتخاباتی رایج در جامعه نداشت و دست به چنین کاری نیز نزد. او می گفت: «من معتقدم که این گونه تبلیغاتی که برای کاندیداها می شود، تبلیغات ناشی از نظام سرمایه داری است» و او آرزو داشت که روزی فرا برسد که تبلیغات انتخاباتی نیز مردمی بشود. با شروع زمان مجاز تبلیغات انتخـاباتی، احزاب، جمعیت ها، گروه ها و کلاً نیروهای خط امام (ره)، یکپارچه و با تمام امکانات به حمایت از رجایی پرداختند.

تحولات و حوادث مهم:

(پس از برکناری ابوالحسن بنی صدر از ریاست جمهوری، دولت محمدعلی رجایی تا تشکیل دولت بعدی به نخست وزیری محمدجواد باهنر به کار خود ادامه داد. درگیری میان حکومت و سازمان منافقین ادامه یافت. روز ۷ تیر ۱۳۶۰ دفتر حزب جمهوری منفجر شد و آیه الله بهشتی و عده زیادی از اعضای حزب به شهادت رسیدند)

۱۳ مرداد ۱۳۶۰: معرفی محمدجواد باهنر به عنوان نخست وزیر به مجلس

۸ شهریور ۱۳۶۰: شهادت محمدعلی رجایی و محمدجواد باهنر در انفجاری در ساختمان نخست وزیری

سومین دوره انتخابات ریاست جمهوری

سومین دوره انتخابات ریاست جمهوری نیز در شرایطی برگزار شد که کشور در  اوج بحران سیاسی قرار داشت، تداوم جنگ تحمیلی و نیاز نیروهای جبهه به حمایتهای لجستیکی، انسانی و همچنین تشدید ترورهای کور منافقین علیه مردم عادی کوچه و بازار دو بحران عمده کشور بود. نامزدهای این دوره از انتخابات عبارت بودند از: آیت الله سید علی خامنه ای، سید علی اکبر پرورش، حسن غفوری فرد و سید رضا زواره ای. آیت الله خامنه ای در این انتخابات که دهم مهر ۱۳۶۰ برگزار شد، در شرایطی به پیروزی رسید که ۳ ماه پیش از آن ایشان در مسجد ابوذر تهران مورد سوء قصد عوامل سازمان منافقین قرار گرفته و از ناحیه دست و سینه به شدت مجروح شده بود. وی در این انتخابات توانست از مجموع ۱۶٫۸ میلیون رأی ماخوذه، بیش از ۱۶ میلیون رأی را از آن خود سازد و بالاترین درصد آرای مردم را در جریان ده مرحله انتخابات ریاست جمهوری به خود اختصاص دهد. آیت الله خامنه ای که در سالهای پس از پیروزی انقلاب مسئولیت هایی چون عضویت در شورای انقلاب، نمایندگی امام در شورای عالی دفاع، امامت جمعه تهران و نمایندگی مردم تهران در مجلس شورای اسلامی را بر عهده داشت، دو دوره چهار ساله در سمت ریاست جمهوری خدمت کرد.

تحولات و حوادث مهم:

(پس از انفجار دفتر نخست وزیری و کشته شدن رئیس جمهوری و نخست وزیر، آیت الله مهدوی کنی وزیر کشور وقت مأمور تشکیل دولت موقت و برگزاری انتخابات ریاست جمهوری شد. دولت او روز ۵ مهر ۱۳۵۹ تشکیل ستاد بسیج اقتصادی را تصویب و سهمیه بندی کالاهای اساسی را آغاز کرد)

۵ آبان ۱۳۶۰: معرفی میرحسین موسوی به عنوان نخست وزیر به مجلس

۳ خرداد ۱۳۶۱: آزادی خرمشهر

۲۷ آذر ۱۳۶۱: بازگشایی دانشگاه ها پس از انقلاب فرهنگی

۷ خرداد ۱۳۶۳: آغاز به کار دوره دوم مجلس شورای اسلامی

چهارمین دوره انتخابات ریاست جمهوری

چهارمین دوره انتخابات ریاست جمهوری، ۲۵ مرداد ۱۳۶۴ برگزار شد.

آیت الله خامنه ای، حبیب الله عسگر اولادی و سید محمود کاشانی، نامزدهای این دوره از انتخابات بودند. در این دوره از انتخابات نیز آیت الله خامنه ای با کسب بیش از ۱۲ میلیون از مجموع ۱۴ میلیون رأی ماخوذه به ریاست جمهوری انتخاب شدند.

ایشان در این ۸ سال سفرهای متعددی به کشورهای خارجی داشت. نطق سال ۱۳۶۶ ایشان در اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل، بویژه در نشان دادن مظلومیت جمهوری اسلامی و توطئه های استکبار علیه انقلاب اسلامی سهم بسزایی داشت.

تحولات و حوادث مهم:

۱۸ مهر ۱۳۶۴: معرفی دوباره موسوی به نخست وزیری،

۱۲ خرداد ۱۳۶۶: انحلال حزب جمهوری اسلامی

۱۷ بهمن ۱۳۶۶: دستور تشکیل مجمع تشخیص مصحلت از سوی امام خمینی برای حل اختلاف مجلس و شورای نگهبان

۲۵ فروردین ۱۳۶۷: تشکیل مجمع روحانیون مبارز توسط انشعاب کنندگان از جامعه روحانیت مبارز تهران

خرداد ۱۳۶۷: تشکیل سومین دوره مجلس شورای اسلامی

۲۹ تیر ۱۳۶۷: پذیرش قطعنامه ۵۹۸ توسط ایران

۲۵ بهمن ۱۳۶۷: صدور فتوای قتل سلمان رشدی توسط امام خمینی

۸ فروردین ۱۳۶۸: برکناری آیت الله منتظری از قائم مقامی رهبری

۱۳ خرداد ۱۳۶۸: درگذشت بنیانگذار جمهوری اسلامی

۱۴ خرداد ۱۳۶۸: انتخاب آیت الله خامنه ای به عنوان رهبر جمهوری اسلامی توسط مجلس خبرگان رهبری


آخرین مطالب
مشترک خبرنامه شوید