ارتباط با ما
تبلیغات


یکشنبه ۱۶ مهر ۱۳۹۶ | ۱۱:۱۸ ق.ظ
نگرشی به قیام امام حسین (ع) از منظر حقوق:
مشروعیت حکومیت بنی امیه چگونه به چالش کشیده شد؟
عباس شیر محمدی
مشروعیت و مقبولیت چه جایگاهی در حکومت یزیدیان داشته است و امام حسین (ع) به رغم رسالت بارز الهی در مبارزه با حکومت جائر به لحاظ حقوقی نیز پرسشگری را در دفاع از حق و حقیقت ارتقاء و عنصر مطالبه ، توانایی ، آزادی ، مصونیت را در چهار چوب شرع مقدس اسلام معنا و مفهوم عمیقی بخشید.

گروه سیاسی کافه حقوق: بدون تردید جامعه نیازمند حکومت و دوام ، قوام هر حکومتی منحصر در دو امر حق حاکمیت و ضرورت اطاعت از آن متبلور است به بیان واضح برای ایجاد امنیت اقتصادی ، سیاسی ، اجتماعی ، فرهنگی به طور کلی استقرار نظم عمومی و حاکمیت ملی کسانی باید در راس جامعه فرمان داده و قاطبه ی مردم در قلمرو حاکمیت از آنها فرمان برند . چنانچه یکی از این دو رکن محقق نشود حاکمیتی به سامان و مستقر نخواهد شد، در نتیجه ساختار و شاکله نظام استوار نشده هرج و مرج آن جامعه را فرا میگیرد. هرکس بدون قاعده و قواره استبداد و قلدرمابی را مصدر امور قرار داده و حکمرانی مستبدانه را رقم می زند . دراین صورت نظم عمومی مختل ، آشفتگی براوضاع ، احوال جامعه محیط می گردد.

بدیهی است مکاتب گوناگون نظرات و تدابیر متعددی را درعرصه ی حاکمیت ، حکومت عرضه نموده اند که هرکدام در جای خود محل بحث ، نظر ، نقد است. اما براساس نظام اعتقادی اسلام، حاکمیت از آن خداست و خداوند تبارک و تعالی، حاکمیت خودش را از طریق پیامبر خاتم (ص) و ائمه معصومین (ع) و در استمرار آن با ولایت مطلقه فقیه مستند و مستدل به سند وحی یعنی قرآن کریم اعمال می نماید. بدین ترتیب پیامبرعظیم الشان در برهه ای از زمان ۱۴۳۹ سال پیش حاکمیت الهی را در جزیره العرب مستقر و با اقبال عمومی و جانفشانی های مردمان آن زمان توسعه داد.همچنین بر اساس اسناد متقن و متواتر در جریان غدیر خم مولا علی (ع) را به جانشینی خود منصوب که پس از رحلت اش به لحاظ کارسازی و فقدان اقبال عمومی با تاخیر ۲۵ ساله در تشکیل حکومت مواجه و آنگاه با رجوع، بیعت عمومی مردم ، حاکمیت الهی با مشارکت مردم تحقق عینی یافت.

قریب به ۵ سال حکومت علی (ع) با تحمیل جنگ های خسارت بار و حسرت برانگیز با شهادتش حکومت مشروع و دادگر وی خاتمه یافت. سپس در شرایط تاثر و تاسف بار جامعه دچار تشتت و حاکمیت الهی امام حسن(ع) درادامه دچار چالش و منتهی به صلح مدبرانه با معاویه گردید. پس از طی مدت نسبتا طولانی حاکمیت نامشروع در موقعیت و شرایط زمانی امام حسن(ع) به نام دین به کام سلطنت موروثی یزیدیان می خواستند مشروعیت خود را با بیعت به سرانجام تایید رسانده و به اکراه حکومت نامشروع خود را تداوم بخشند که با استنکاف قابل تامل امام حسین علیه السلام آن حکومت خود ساخته با مخاطرات جدی مواجه گردید . هرچند از ابتدا هم بحران مشروعیت به طور اعم برآن عارض بوده است اما حاکمیت در معنای عام دولت نظام به عنوان کلیت متمایز حاکم بر شرایط آن زمان از کجا و چگونه خود را مشروع مقبول قلمداد می نمود. جای بسی تامل ، سوال برانگیزو در خور بحث های دینی و تاریخی نسبتا عمیقی است که از بضاعت این حقیر به دور و بایست توسط اهل فن ، اندیشمندان دینی عالمانه به آن پرداخته شود .

اجمالا از منظر دین آرای مثبت و موافق مردم عامل تحقق حاکمیت اسلامی است که به واسطه آن مردم در ایجاد حکومت دینی سهیم خواهند بود وبه تبع آن حمایت بیشتر و بهتر از نظام را ملحوظ و مد نظر قرار خواهند داشت با وجود و حضور مردم آرمان های مهم دین نیز قابلیت تحقق پیدا می کند. ولی مشروعیت نظام اسلامی مطابق آیه ۶۲ سوره انفال ، خطبه سوم و بیست و هفتم نهج البلاغه گواه صادق این موضوع است. می فرمایند خداست که تورا با یاری خویش و مومنان تقویت نمود که بیانگر کمک و همدلی مردم و موثر در عینیت بخشی حکومت حتی حکومت پیامیر اعظم (ص) وائمه اطهار(ع) است. حضرت امیرالمومنین علی(ع) در خطبه های مورد اشاره، می فرمایند اگر بیعت کنندگان نبود با وجود یاوران ،حجت بر من تمام نمی شد ، یا کسی که فرمانش پیروی نمی شود رای ندارد و در موضوع مشروعیت به معنا و مفهوم داشتن چرایی عقلانی بر حکومت وامر و نهی کسی یا گروهی بر کسان بایست در مواجهه عقلی این مهم دقیق تر و رسا تر تبیین شود که مراد از عموم مردم و یا نخبگان مدعی جامعه که خود را قیم و فصل الخطاب قرار می دهندو چه بسا از ناحیه مردم خود را ناجی قلمداد می نمایند.

قدر مسلم اسلام برترین ملاک مشروعیت را حق الهی در امر و نهی و حکومت بر بندگان می داند زیرا این حق ناشی از حاکمیت، مالکیت، ربوبیت مطلق به واسطه صاحب اختیاری خداوند متعال بر تمام انسان و شئون زندگی اوست خداوند باری تعالی با حکمت بالغه و علم بی منتهای خود قوانین و الزاماتی را مقرر داشته که سعادت مادی و معنوی انسان را تضمین می کند این باور و تفکر اقتضاء می کند مدعیان اسلام در قلمرو بلاد اسلامی به ویژه در صدر اسلام که تنها نزدیک به ۵۰ سال از رحلت پیامبراکرم (ص) نگذشته ، حاکمیت در چهارچوب قوانین الهی ظاهرا مشی ، ولی در عمل رفتار متضاد و به شدت متعارضی را با ارزش های دینی داشته اند با این بیان چنانچه مشروعیت را طریق حق بدانیم و حق را امتیازی قابل واگذاری از منشاء حق به لحاظ حفظ نظم و استقرار عدالت ، تداوم حکومت یزید و یزیدیان با ترس و تهدید، ارعاب ، وحشت و اکراه، گرفتن بیعت به هر نحو ممکن جهت نظم بخشی به امور حکومت فاقد وجاهت و مقبولیت را تداعی می کند ولذا با مفاهیم پایه حقوقی ، واقعه عاشورا را از منظر حقوقی می توان قابل باز خوانی دانست.

مشروعیت و مقبولیت چه جایگاهی در حکومت یزیدیان داشته است و امام حسین (ع) به رغم رسالت بارز الهی در مبارزه با حکومت جائر به لحاظ حقوقی نیز پرسشگری را در دفاع از حق و حقیقت ارتقاء و عنصر مطالبه ، توانایی ، آزادی ، مصونیت را در چهار چوب شرع مقدس اسلام معنا و مفهوم عمیقی بخشید.


آخرین مطالب
مشترک خبرنامه شوید